Elektrik avtomobillərinin yanması haqqında həqiqət - qorxu, statistika və reallıq – FOTO - VİDEO
Bakı şəhərinin Qaradağ rayonunda baş verən insident zamanı yanğınsöndürənlər olay yerinə çatdıqda Dongfeng Aeolus E70 markalı elektrik avtomobilinin içərisində sürücünün yandırılmış meyitini tapdılar.
Avtomobil yol kənarında yanmağa başlamışdı və alov sürətlə salonu bürümüşdü.
Bu barədə Azərbaycan KİV-lərində yayılan məlumat və yanan avtomobilin görüntüsü bir neçə saat ərzində sosial şəbəkələrdə sürətlə yayıldı və elektrik avtomobillərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı geniş müzakirələrə səbəb oldu.
Bu cür xəbərlər çox vaxt yanan mənşə avtomobilləri haqqında minlərlə xəbərdən daha sürətlə yayılır. Elektrik avtomobilləri daha nadir halda yanır, lakin bu, onların görünüşcə daha dramatik olmasına gətirib çıxarır və ictimai qavramı formalaşdırır.
Videoda: Bakı şəhərinin Qaradağ rayonunda Dongfeng Aeolus E70 markalı avtomobilin yanması (Azərbaycan). 2025-ci ilin dekabrı.
Batareya effekti və medial assimetriya
Litium-ion batareyanın yanması ənənəvi avtomobil yanğılarından fərqlidir. “Thermal runaway” adlanan istilik qaçışı halında, batareya qısa müddətdə çox miqdarda istilik buraxa bilir və nəticədə yanğın daha intensiv olur. Bu səbəbdən belə yanğınlar videolarda daha dramatik görünür və xəbər lentinə daha tez düşür.
Halbuki dizel və benzinlə işləyən avtomobillər daha tez-tez yanır. Yanğınlar mühərrikin qızması, yanacaq sızmaları və elektrik sistemində problemlər kimi daha prozaik səbəblərlə baş verir, lakin onlar daha tanış risk hesab edildiyi üçün bu qədər diqqət çəkmir
Həmçinin oxuyun:
Li Auto üçün həqiqət anı: yanmış elektromobil, zərərlər və strateji qeyri-müəyyənlik - FOTO - VİDEO
Beynəlxalq Yanğınsöndürmə və Xilasetmə Xidmətləri Assosiasiyasının (CTIF) qeyd etdiyi kimi, elektromobillərə KİV və ictimaiyyət tərəfindən göstərilən diqqət onların yanğın statistikası üzrə real payı ilə qeyri-mütənasibdir. Nadir, lakin parlaq hadisələr kütləvi, lakin artıq adi qəbul edilən riskləri ictimai qavrayışdan sıxışdırıb çıxarır.
Fotoda: Şanxayda (Çin) yanmış Li MEGA markalı avtomobil. 23 oktyabr 2025-ci il.
Rəqəmlər nə deyir
ABŞ, Avropa və Avstraliyadan əldə olunan məlumatlar kifayət qədər aydın mənzərə yaradır. ABŞ sığorta şirkətləri və nəqliyyat qurumlarının təhlillərinə görə, 100 min qeydiyyatdan keçmiş elektrik avtomobilinə orta hesabla 20–30 yanğın hadisəsi düşür. Daxiliyanma mühərriki olan avtomobillər üçün bu göstərici 1 000–1 500 hadisə arasında dəyişir.
Elektrik avtomobilləri və şarj olunan hibridlərin avtomobil parkında əhəmiyyətli paya malik olduğu İsveçdə, hər il ənənəvi avtomobillərin minlərlə yanğına məruz qalması fonunda, EV-lərlə bağlı yalnız onlarla yanğın hadisəsi qeydə alınır. Oxşar nisbətlər müxtəlif ölkələrin yanğın xidmətlərinin məlumatlarını toplayan EV FireSafe layihəsinin materiallarında da yer alır.
Ayrı-ayrılıqda hibrid avtomobillər də diqqətə layiqdir. CTIF-in məlumatına görə, yanacaq sistemi ilə yüksək gərginlikli batareyanı birləşdirən bu nəqliyyat vasitələri bəzi hallarda tam elektrik avtomobilləri ilə müqayisədə daha yüksək yanğın riski nümayiş etdirir.
Niyə qavrayış reallıqdan geri qalır
Psixoloqlar bunu “mövcudluq effekti” adlandırırlar: insanlar daha tez-tez eşitdikləri hadisələrin başvermə ehtimalını olduğundan yüksək qiymətləndirirlər. Texnoloji keçidin simvolu kimi qəbul edilən elektromobillər diqqət mərkəzinə düşür və hər bir yanğın sistemli nasazlığın sübutu kimi dəyərləndirilir.
Daxiliyanma mühərrikli avtomobillər isə əksinə, “tanış risk” kimi qəbul olunur. Onların yanması şok effekti yaratmır, baxmayaraq ki, statistik baxımdan avtomobil yanğınlarının əsas mənbəyi məhz bu nəqliyyat vasitələridir.
Fotoda: Parlament prospektində Kia Rio markalı avtomobilin yanması. Səbail rayonu, Bakı (Azərbaycan). 2025-ci ilin oktyabrı.
Oxşar məlumatlar dövlət qurumları və sığorta şirkətlərinin iştirakı ilə yaradılmış Avstraliya layihəsi EV FireSafe tərəfindən də dərc olunur. Layihənin hesabatlarında vurğulanır ki, elektrik avtomobillərinin yanğınlarının mütləq sayı son dərəcə aşağı səviyyədə qalır, əsas risklər isə ağır yol-nəqliyyat hadisələri və batareyanın ciddi zədələnməsi ilə bağlıdır.
Tənzimləmə və texnoloji cavab
Çində və digər ölkələrdə baş vermiş rezonans doğuran insidentlər artıq akkumulyator batareyalarının təhlükəsizliyi ilə bağlı tələblərin sərtləşdirilməsinə gətirib çıxarıb. Çin tənzimləyiciləri istilik qaçışı zamanı belə yanğın və partlayışın baş verməməsini nəzərdə tutan standartlar tətbiq edirlər. Oxşar yanaşmalar tədricən digər yurisdiksiyalarda da tətbiq olunmağa başlayır.
Avtomobil istehsalçıları və onların distribyutorları üçün bu, mühəndislik həllərinə, sınaqlara və sertifikatlaşdırmaya əlavə investisiyalar deməkdir. Bazar üçün isə bu proses etimadın artması və risklərin azalması anlamına gəlir.
Azərbaycan bazarında elektrik avtomobillərinə maraq sabit şəkildə artmaqdadır.
Elektrik avtomobillərinin parkının artımını ləngidə biləcək amillər sırasında hibrid avtomobillərlə rəqabətin güclənməsi və elektrik avtomobillərinin qiymət baxımından üstünlük qazandığı güzəştli vergi rejiminin başa çatması göstərilsə də, rəsmi distribyutorların model sıralarını genişləndirməsi, şarj infrastrukturunun inkişafı və korporativ müştərilər tərəfindən artan maraq satışların gələcək artımı ilə bağlı ümidləri gücləndirir.
Bu kontekstdə avtomobil yanğınları ilə bağlı müzakirələr praktiki əhəmiyyət kəsb edir. Sığorta şirkətləri, avtomobil parkları və fərdi alıcılar üçün əsas məsələ tək-tək səs-küylü hadisələr deyil, ümumi risklərin məcmusudur. Məhz bu göstəricilər üzrə isə elektrik avtomobilləri getdikcə eksperimental deyil, daha müasir və proqnozlaşdırıla bilən alternativ kimi görünür.
Nəticə olaraq
Yanmış elektromobillər haqqında hekayələr doğrudan da təsirli görünür. Lakin statistika, araşdırmalar və ekspert qiymətləndirmələri göstərir ki, səs-küylü başlıqların arxasında tamamilə fərqli bir reallıq gizlənir. Elektrik avtomobilləri daxiliyanma mühərrikli avtomobillərlə müqayisədə daha nadir hallarda yanır, onların yanğınları isə tezlikdən deyil, xüsusi texnoloji xüsusiyyətlərdən qaynaqlanır.
Avtomobil bazarı yeniləndikcə və təhlükəsizlik tələbləri sərtləşdikcə, benzin və dizel avtomobilləri getdikcə yalnız ekoloji deyil, texnoloji baxımdan da köhnəlmiş təsiri bağışlayır.
Məhz bu dönüş nöqtəsi - ayrı-ayrı insidentlər deyil - sahənin inkişaf istiqamətini müəyyən edir.
Andretti
Xüsusi olaraq 1news.az üçün
Yazını başqa dillərlərdə də oxuya bilərsiniz:
