Bu gün Hüseyn Cavidin anadan olmasından 141 il ötür | 1news.az | Xəbərlər
Mədəniyyət

Bu gün Hüseyn Cavidin anadan olmasından 141 il ötür

10:29 - 24 / 10 / 2023
Bu gün Hüseyn Cavidin anadan olmasından 141 il ötür

Bu gün şair, yazıçı, dramaturq Hüseyn Cavidin doğum günüdür.

1news.az xatırladır ki, Hüseyn Cavid 1882-ci il oktyabrın 24-ü Naxçıvanın Şahtaxtı kəndində ruhani ailəsində dünyaya göz açıb. İbtidai təhsilini Naxçıvanda molla məktəbində, orta təhsilini M.T.Sidqinin “Məktəbi-tərbiyə” adlı yeni üsullu məktəbdə alıb. 1899-1903-cü illərdə Cənubi Azərbaycanda olmuş, Təbrizin “Talibiyyə” mədrəsəsində təhsilini davam etdirib. İstanbul Universitetinin ədəbiyyat şöbəsini bitirib, Naxçıvanda, sonra isə Gəncə və Tiflisdə, 1915-ci ildən isə Bakıda müəllimlik edib.

Hüseyn Cavid klassik Azərbaycan ədəbiyyatının ən yaxşı ənənələrini inkişaf etdirən sənətkarlardandır. O, XX əsr Azərbaycan mütərəqqi romantizminin banilərindən biri olub.

Hüseyn Cavid sənəti janr və forma cəhətdən zəngindir. O, lirik şeirlərin, lirik-epik, epik poemaların, Azərbaycan ədəbiyyatında ilk mənzum faciə və dramların müəllifidir. “Keçmiş günlər” adlı ilk şeir kitabı 1913-cü ildə çap olunub.

Hüseyn Cavid daha çox dramaturq kimi tanınıb. Onun fəlsəfi və tarixi faciələri, ailə-məişət dramları üslub, yazı ədası forma yeniliyi baxımından Azərbaycan dramaturgiyasında yeni bir mərhələ yaratdığı kimi, milli teatr mədəniyyətinin inkişafına da qüvvətli təsir göstərmiş, “Cavid teatrı” kimi səciyyələndirilib. Dramaturgiyasında dövrün ümumbəşəri, böyük ictimai-siyasi və mədəni əhəmiyyətə malik problemləri əksini tapıb.

Azərbaycan ədəbiyyatında ilk mənzum faciə olan “Şeyx Sənan” (1914) əsərində xalqları bir-birinə qovuşdurmaq üçün ümumbəşəri din ideyasını ortaya atıb. Hüseyn Cavid bu dövrdə tədriclə “haq verilmir, alınır” ideyasına gəlib çıxıb.

Yaradıcılığında mühüm yer tutan “İblis” (1918) mənzum faciəsində dövrün bütün mürtəce qüvvələri – “İnsan insana qurddur” fəlsəfəsinin tərəfdarları, “iyirminci əsrin mədəni vəhşiləri” olan dairələri İblis surətində ümumiləşdirilmiş, işğalçı müharibələrə lənət yağdırılıb.

Hüseyn Cavidin poeziyası onun romantik şeirlərindən və poemalarından ibarətdir.

Hüseyn Cavidi ədəbiyyat tarixində ən çox məşhurlaşdıran və ona böyük şöhrət qazandıran dram əsərləridir. O, Azərbaycan romantik mənzum dramaturgiyasının görkəmli yaradıcısı və banisidir.

1926-cı ildə müalicə üçün Almaniyaya gedən və 7 ay Berlində yaşayan Hüseyn Cavid oradan ziyalıların mənəvi iztirablarını əks etdirən bir sıra siyasi-lirik və lirik-epik şeirlərlə qayıdıb.

20-30-cu illərdə Hüseyn Cavid bir sıra tarixi dramlar yazıb. “Peyğəmbər” (1922) və “Topal Teymur” (1925) əsərlərindən sonra yazdığı “Səyavuş” (1933), “Xəyyam” (1935) tarixi dramları Hüseyn Cavidin tarixə, tarixi şəxsiyyətlərə baxışında ciddi dönüş olub.

Nəzərinizə çatdıraq ki, Sovetlər Birliyində totalitarizmin dəhşətli dövründə Hüseyn Cavid sosializmin “nailiyyətlər”indən yazmağı özünə rəva bilməmiş, Stalini, Azərbaycan ağalarını mədh etməkdən qətiyyətlə boyun qaçırıb. Ona görə də bu mətin şəxsiyyət Sibir buzlaqlarına, Maqadana sürgün edilib və 5 dekabr 1941-ci ildə İrkutsk vilayətinin Tayşet rayonunun Şevçenko kəndində həlak olub.

Qeyd edək ki, Hüseyn Cavidin anadan olmasının 100 illik yubileyi geniş qeyd olunub. Naxçıvanda ev-muzeyi yaradılıb (1981).

Yubiley ərəfəsində cənazəsinin qalıqları ümummilli lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə İrkutsk vilayətindən Naxçıvana gətirilib, ev-muzeyinin yaxınlığında dəfn edilib. Naxçıvanda onun qəbri üstündə möhtəşəm məqbərə ucaldılıb. Bakı şəhərinin Yasamal rayonundakı Hüseyn Cavid prospekti onun adını daşıyır.
Ruhu şad olsun!

Paylaş:
352

Son xəbərlər

Jelyazkov: Bolqarıstan Qara dənizin dibi ilə çəkiləcək elektrik kabeli layihəsinə qoşulmaq niyyətindədirBu gün, 13:20Qobuda sahibsiz itlərin hücum etdiyi azyaşlının vəziyyəti açıqlanıb - YENİLƏNİBBu gün, 12:58“AŞPA-da Azərbaycana qarşı qərəzli və çirkin kampaniya aparılır” – İlham ƏliyevBu gün, 12:54Prezident Bolqarıstan Xalq Məclisinin sədrini qəbul edib - YENİLƏNİBBu gün, 12:46Sabah 15 dərəcəyədək isti olacaq - ProqnozBu gün, 12:432 il əvvəl itkin düşmüş Abşeron rayon sakini qəsdən öldürülməsi müəyyən edilibBu gün, 12:21Dünya bazarlarında neft daha da bahalaşıbBu gün, 12:12Həvəsdən şəxsi biznesə: tovuzlu Vüsalə Əhmədova qadınların və uşaqların inkişafına necə kömək edir?Bu gün, 12:00Dövlət sərhədini pozmağa cəhd göstərən Əfqanıstan vətəndaşları saxlanılıbBu gün, 11:57Ali təhsil müəssisələrində təhsil alan əlilliyi olan şəxslərin sayı açıqlanıbBu gün, 11:54Nərimanov rayonu ərazisində oğurluq etməkdə şübhəli bilinən iki nəfər saxlanılıbBu gün, 11:44Əmtəə bazarlarında qızıl və gümüş ucuzlaşıbBu gün, 11:42Azərbaycan Ordusunda hərbi qulluqçuların maarifləndirilməsi üzrə keçirilən tədbirlər davam etdirilirBu gün, 11:24ZEEKR brendi artıq rəsmi olaraq Azərbaycanda!Bu gün, 11:15SN: Genetika piylənmənin əsas faktorlarından biridirBu gün, 11:06Xankəndidə narkotik vasitə və silah-sursat aşkar edilib - FOTOBu gün, 10:54“Qida təhlükəsizliyinə risk əsaslı dövlət nəzarətinin aparılması Qaydası” təsdiqlənibBu gün, 10:34Binəqədinın qaz təchizatında fasilə yaranacaqBu gün, 10:31Göyçayda ağır yol qəzası olub, ölənlər və yaralı varBu gün, 10:06“ROG Zephyrus G16 2024”: hər anı güc, üslub və universallıq vəd edən noutbuk – FOTOBu gün, 10:00
Bütün xəbərlər