Abşeron yarımadasındakı suyun nə dərəcədə təmiz olduğunu yoxladıq - FOTO | 1news.az | Xəbərlər
Cəmiyyət

Abşeron yarımadasındakı suyun nə dərəcədə təmiz olduğunu yoxladıq - FOTO

11:14 - 11 / 06 / 2021
Abşeron yarımadasındakı suyun nə dərəcədə təmiz olduğunu yoxladıq - FOTO

İnsan orqanizminin orta hesabla 60%-i sudan ibarətdir və onun lazımi fəaliyyəti üçün kifayət qədər suyun qəbul edilməsi tələb olunur.

Həkimlər bir qayda olaraq yetkin şəxslərə gündə 1,5-2 litr su içməyi tövsiyə edirlər.

Lakin, qəbul edilən suyun miqdarı ilə yanaşı, onun keyfiyyəti də çox önəmlidir. İçdiyimiz suyun keyfiyyəti qədər məişətdə istifadə etdiyimiz suyun keyfiyyəti də vacib əhəmiyyət daşıyır.

İçməli su ilə bağlı tələb və standartlar olduqca yüksəkdir. Əsas tələblər arasında kimyəvi qarışıqların, çirkin, xəstəliktörədən bakteriyaların və virusların olmamasıdır. Eyni zamanda suyun turşu-qələvi balansı (pH səviyyəsi) və reduksiya-oksidləşmə dərəcəsinin də lazımi səviyyədə olmasına diqqət yetirilir.

Suda həmçinin müəyyən miqdarda mikroelementlər olmalıdır. Onların az və ya çox olması müxtəlif xəstəliklərə yol aça bilər.

Çimərlik ərazilərindəki dəniz suyu və kənd təsərrüfatında istifadə olunan suvarma suyu ilə bağlı sərt olmasa da müəyyən tələblər mövcuddur.

Təcrübə - Abşeronda suyun keyfiyyətini yoxlayırıq

Biz bir təcrübə həyata keçirmək və müstəqil şəkildə Abşeron yarımadası daxilində içməli, suvarma və dəniz suyunu yoxlamaq qərarına gəldik.

Bunun üçün Azərbaycan Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi yanında fəaliyyət göstərən Milli Hidrometreologiya Xidmətinə müraciət etdik və bizə suyun pH balansını, elektrik keçiriciliyini və oksigenlə zənginliyini ölçməyə imkan verən sürətli testlər təqdim olundu.

Təcrübənin keçirilməsi üçün Abşeron suvarma kanalını seçdik. Bu kanal vasitəsilə bütün Abşeron yarımadasındakı əkin sahələri suvarılır. Təcrübə üçün suyu Maştağa qəsəbəsindən götürdük. İçməli suyu da həmin qəsəbədə yerləşən ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulmuş su kranından götürdük. Dəniz suyunu yoxlamaq üçün isə yerli sakinlər arasında daha çox tanınan və Bilgəh qəsəbəsində olan çimərliyi seçdik. Çimərlik mövsümünün başlamasına az qaldığı üçün dəniz suyunun keyfiyyətinin yoxlanılması da vacib əhəmiyyət daşıyır.

Fotoda: Abşeron suvarma kanalından sualma

Şəkildə: içməli su alınması, Maştağa kəndi

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Ətraf Mühit üzrə Milli Monitorinq Departamentinin direktor müavini Mətanət Avazovanın sözlərinə görə, suvarma suyunda biogen maddələrin az miqdarda olması vacib göstəricilərdən biridir. Suvarma üçün nəzərdə tutulmuş suda biogen maddələrin yüksək miqdarı, kənd təsərrüfatında tətbiq olunan azot və fosfor tərkibli gübrələr ilə birgə xoşagəlməz nəticələrə yol aça bilər.

Dəniz suyunda bağırsaq çöpü daxil olmaqla, koliform bakteriyalar kimi xəstəliktörədən bakteriyaların mövcud olması yolverilməzdir. Bu bakteriya insan və heyvanların bağırsaq mikroflorasına daxildir, lakin, onun bəzi ştammları və yüksək konsentrasiyası bakteriya mənşəli dizenteriyalar törədə bilər.

Şəkil: dəniz suyunun alınması, Bilgəh sahili

Təcrübənin nəticəsi

Sınaqların nəticələrini öyrənmək üçün Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi yanında fəaliyyət göstərən AzeLab laboratoriyasına yollandıq. Laboratoriyanın rəhbəri Ramina Abdullayeva bildirdi ki, ümumilikdə bütün su numunələri - içməli, suvarma və dəniz suyu üzərində aparılan təcrübə zamanı əldə olunan nəticələr qeyd olunan hər üç göstərici üzrə normalara uyğundur.

"İçməli və məişətdə istifadə olunan su üçün pH səviyyəsinin 6-9 vahid olması optimal hesab edilir. Təqdim olunan nümunələrdəki içməli suyun pH səviyyəsi 8,28, Abşeron kanalından götürülən suyun pH səviyyəsi 7,65, dəniz suyunun isə 8,1 olmuşdur. Bu onu göstərir ki, su lazımi dərəcədə qələvi xassəyə malikdir və hər üç su numunəsi istifadəyə yararlıdır", - deyə Ramina Abdullayeva qeyd edib.

“Təqdim olunan su numunələrinin oksigenlə zənginliyi və elektrik keçiriciliyi də normaya uyğundur ki, bu da birinci halda oksidləşmə proseslərinin sürətinə və orada olan orqanizmlərin inkişafına, ikinci halda isə qida maddələrinin bitkilər tərəfindən mənimsənilməsinə və optimal böyümə şəraitinin yaradılmasına təsir edir. Təqdim olunan nümunələrdə xüsusi nəzərəçarpan rəng və qoxunun olmaması çox yaxşı göstəricidir və zərərli qarışıqların olmadığını göstərir".

Suyun keyfiyyətinin daha ətraflı qiymətləndirilməsi üçün sürətli testlər kifayət etmir və hərtərəfli laborator tədqiqatlar tələb olunur. Bu səbəbdən də təqdim olunan nümunələr laboratoriyada iki gün qaldı.

Fotoda: götürülmüş su nümunələrinin analizi, AzeLab laboratoriyası, Bakı.

Nəticədə biz hər üç numunədə ciddi problemlərin olmadığını təsdiqləyən ətraflı nəticələr əldə etdik. Buna baxmayaraq, bəzi nəticələr bizi məyus etdi. Xüsusilə də Bilgəh qəsəbəsindəki çimərlikdən götürülən dəniz suyunda bağırsaq çöpünün miqdarı normanın yuxarı həddində olduğu aşkar olundu. Bu, çirkab suların Xəzər Dənizinə axıdılması səbəbindən baş verir.

Bununla belə, laboratoriya rəhbəri qeyd edir ki, bağırsaq çöpünün insan və heyvanların bağırsaq mikroflorasında yaşadığını nəzərə alaraq onun dəniz suyunda mövcud olması normal hesab edilir. Dəniz suyundakı bağırsaq çöpünün miqdarını azaltmaq üçün su təmizləyici qurğular quraşdırılmalı və çirkab sularda olan çirkləndiricilərin dənizə tökülməsinin qarşısı alınmalıdır.

"Ümumilikdə nümunələrin təhlili göstərir ki, içməli su istifadəyə yararlı, kanaldan götürülən su suvarma üçün yararlı və dəniz suyu istirahət üçün yararlıdır", - deyə Ramina Abdullayeva əlavə edib.

Fotoda: AzeLab laboratoriyasının direktoru Ramina Abdullayeva

Abşeron ərazisində içməli, suvarma və dəniz suyunun qənaətbəxş göstəriciləri Azərbaycandakı bütün su hövzələrinin təmizliyini əks etdirə bilməz. Həmin su hövzələrinin əsasını ekoloji vəziyyəti ideal vəziyyətdə olmayan transsərhəd və daxili çaylar təşkil edir.

Mütəxəssislər dəfələrlə qeyd ediblər ki, mənbəsini Azərbaycanla qonşu ölkələrin ərazilərindən götürən transsərhəd Kür və Araz çayları Azərbaycan ərazilərinə çatmazdan əvvəl zəif ekoloji statusa malik olaraq hədsiz dərəcədə çirklənmiş olur. Ölkə daxilindəki çaylarda da problemlərə rast gəlinir. Belə ki, dağlıq bölgələrdə olan çayların vəziyyəti yaxşıdır, lakin yaşayış məntəqələri və sənaye mərkəzlərindən keçdikdən sonra suyun təmizliyi sual altında olur.

Suyun keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün hansı işlər görülür?

AzeLab laboratoriyası Avropa İttifaqının Şərq Tərəfdaşlığı üzrə Su Təşəbbüsü (EUWI+) Proqramı çərçivəsində həyata keçirilən layihələrdən birində iştirak edib. 2016-cı ildə icra olunmağa başlayan layihə çərçivəsində sözügedən laboratoriya təmir edilərək lazımi avadanlıqlarla təmin edilib. Bununla da laboratoriyada suyun, havanın və torpağın daha geniş spektrli sınaqları üçün şərait yaradılıb. Bu isə öz növbəsində çirkləndiricilərin insanlara və ekosistemə toksiki təsir riskini azaltmağa kömək edəcək.

"Su resurslarının idarə edilməsində monitorinq çox mühüm rol oynayır və su hövzəsinin ekoloji vəziyyətini dəqiqliklə müəyyən etməyə imkan verir". Bu sözləri EUWI+ proqramının Azərbaycandakı nümayəndəsi Rafiq Verdiyev deyib.

Fotoda: EUWI + mütəxəssisi Rafiq Verdiyev

Onun sözlərinə görə, suyun ekoloji vəziyyəti ənənəvi olaraq kimyəvi tərkibi əsasında qiymətləndirilib. Bu təcrübə Sovet İttifaqı dövründən bəri qorunub saxlanılır. Ancaq Aİ-nin bu sahədəki təcrübəsinin tətbiqi ilə artıq suyun kimyəvi tərkibi ilə yanaşı, bioloji və hidromorfoloji təhlilləri də həyata keçirilir. Onların köməyilə suyun vəziyyəti, tərkibindəki canlı orqanizmlər haqqında tam məlumat əldə etmək mümkündür.

Rafiq Verdiyev əlavə edir ki, layihə çərçivəsində Bakıdakı laboratoriya ilə yanaşı, Qazax və Beyləqan rayonlarında yerləşən regional laboratoriya mərkəzlərində də maddi-texniki baza yenilənmişdir. Laboratoriyaların təchiz edilməsi, eləcə də beynəlxalq səviyyəli mütəxəssislər tərəfindən işçilər üçün keçirilən təlimlər, onlara beynəlxalq ISO keyfiyyət standartının lisenziyasını əldə etməyə imkan verir.

Daha qlobal miqyas baxımından, EUWI+ layihəsi Azərbaycandakı su resurslarının idarə edilməsi üzrə bütöv sistemi müasirləşdirməyi və Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsini su siyasəti sahəsində Aİ-nin əsas normativ-hüquqi aktı olan Avropa İttifaqının Su Çərçivə Direktivinə uyğunlaşdırmağı nəzərdə tutur.

Yelena Ostapenko

Bu məqalə "EU NEIGHBOURS east" layihəsi çərçivəsində yazılmışdır.

Paylaş:
200

Son xəbərlər

Azərbaycan 15 ermənini verib 97 min mina xəritəsini aldı12 / 06 / 2021, 19:43Qaydaları pozan sahibkarlar cərimələndi12 / 06 / 2021, 18:04Ceyhun Bayramov Birləşmiş Krallığın nümayəndə heyəti ilə görüşüb12 / 06 / 2021, 17:56Səudiyyə Ərəbistanı əcnəbi zəvvarlara Həcc ziyarətini qadağan edib12 / 06 / 2021, 17:50Cənub Okeanı beşinci okean kimi rəsmən təsdiqləndi12 / 06 / 2021, 17:39Müəllimlərin iş yerinin dəyişdirilməsi müsabiqəsinin nəticəsi açıqlandı12 / 06 / 2021, 17:12Azərbaycanda son sutkada koronavirusa yoluxanların sayı açıqlandı - STATİSTİKA12 / 06 / 2021, 16:45İlham Əliyev: Əgər Ermənistan müharibə istəyirsə, ötən ilin payızındakı eyni nəticəni əldə edəcək12 / 06 / 2021, 16:41Bakıdan Ağdama qədər: Azərbaycanın futbol arenaları – VİDEO12 / 06 / 2021, 16:24Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan bizə basdırdıqları bütün yüz minlərlə minaların xəritəsini verməlidir12 / 06 / 2021, 16:17Yol polisi Bakı sakinlərinə müraciət etdi: Bu küçələr bağlıdır12 / 06 / 2021, 16:00Prezidenti İlham Əliyev Çingiz Qacarın ölümü ilə bağlı nekroloq imzalayıb12 / 06 / 2021, 15:52Prezident İlham Əliyev on ölkənin Azərbaycanda yeni təyin olunmuş qeyri-rezident səfirlərinin etimadnamələrini qəbul edib - FOTO - YENİLƏNİB12 / 06 / 2021, 15:39Babəkin heykəlinin Bakıda ucaldılmasının gecikmə səbəbləri açıqlanıb12 / 06 / 2021, 15:15İlham Əliyev İtaliyanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib - YENİLƏNİB12 / 06 / 2021, 14:40"Matç TV" şərhçisi Azərbaycan qanunlarını pozmamalı idi - Jurnalist12 / 06 / 2021, 14:28Qacar nəslindən olan Akademik Çingiz Qacar vəfat etdi - II Fəxri xiyabanda torpağa tapşırılacaq12 / 06 / 2021, 13:50Bakıda yaşayış binasına atəş açan keçmiş məhkum saxlanılıb12 / 06 / 2021, 13:15Professor Aygün Attarın “Qarabağ Zəfəri - 44 günün pərdəarxası” adlı kitabı Türkiyədə işıq üzü gördü - FOTO12 / 06 / 2021, 12:54Sabahın havası: 34 dərəcə isti olacaq12 / 06 / 2021, 12:12
Bütün xəbərlər

Next TV