Uqanda prezidentinin oğlu general Kayneruqaba Türkiyədən milyard və gözəl gəlin tələb edir və İrana təhdid edir
İran, çox güman ki, titrəməlidir. Türkiyə isə pulunu çıxarmalı və təcili olaraq uyğun bir gəlin tapmalıdır. Qalan dünya isə qlobal şahmat taxtasında yeni bir oyunçunun ortaya çıxdığını qəbul etməlidir: Uqanda Silahlı Qüvvələrinin komandiri, hazırkı prezidentin oğlu general Muhuzi Kayneruqaba. Sosial şəbəkələrdəki son paylaşımlarına görə, onun gündəmi olduqca sıx görünür.
Son bir neçə gün ərzində general bir sıra addımlar atıb: İsrailə “Müqəddəs Torpaq – Rəbbimiz İsa Məsihin torpağı”nı qorumaq üçün yüz min uqandalı əsgər vəd edib; İrana ordusunun Uqandaya qarşı “heç bir şansı olmadığını” bildirib; Türkiyəyə bir milyard dollarlıq hesab təqdim edib və əlavə olaraq “ən gözəl türk qadınını” arvad kimi tələb edib.
Bütün bunlar X (keçmiş Twitter) platforması vasitəsilə baş verib. Türkiyə məsələsi üzrə son tarix isə 30 gündür.
Ankara sükut saxlayır. Tehran da eynilə. Bəlkə də hər ikisi cavab üzərində düşünür. Bəlkə də sadəcə yazılanları yenidən oxuyur ki, səhv anlamadıqlarına əmin olsunlar.
Uqandalıların qanı və Ankaranın pulu...
Generalın iddialarının miqyasını tam dərk etmək üçün kontekst lazımdır.
Uqanda 2007-ci ildən bəri Afrika İttifaqı missiyası çərçivəsində Somalidə qoşun saxlayır. Təxminən iki onillik ərzində uqandalı əsgərlər “Əş-Şəbab” qruplaşması ilə döyüşüb, itkilər verib və xərclər çəkib. Türkiyə isə Somaliyə daha sonra gəlib və Kayneruqabanın fikrincə, olduqca uğurlu olub: Moqadişoda TÜRKŞOM hərbi bazasını qurub, liman və hava limanının idarə edilməsi üzrə müqavilələr əldə edib, infrastruktur investisiyaları qoyub.
Generalın fikrincə, uqandalıların qan tökərək yaratdığı sabitliyi Ankara iqtisadi mövcudiyyətə çevirib.
“Biz Türkiyədən ən azı bir milyard dollar tələb edirik – hələ danışıqlar başlamamışdan əvvəl”, – deyə o yazıb. Şərtlər sadədir: “Ya bizə pul ödəyirlər, ya da mən onların səfirliyini burada bağlayıram. Onlar da eyni şəkildə bizim səfirliyimizi Türkiyədə bağlaya bilərlər. Problem yoxdur”.
Milyard... və gözəl gəlin
Bununla belə, milyard yalnız tələblərin maddi hissəsidir. Şəxsi tələb isə daha incədir. “Türkiyədən gələcək milyarda əlavə olaraq bu ölkənin ən gözəl qadınını arvad kimi istəyirəm!” – deyə general ayrıca bir paylaşımda dəqiqləşdirib. Dövlətlərarası dialoq şərti kimi belə bir ifadə diplomatiya tarixində bəlkə də ilk dəfədir.
Bununla belə, generalın bir presedenti var: 2022-ci ildə o, İtaliyanın o vaxtkı baş naziri Corciya Meloninin əlini istəmişdi – yenə Twitter vasitəsilə və görünür, uğursuz nəticə ilə.
Kayneruqaba sülh şərtlərini qısa şəkildə ifadə edib: “Qoy pulu ödəsinlər və arvad versinlər – sülh olacaq”.
O, həmçinin təhdidlərini də çeşitləndirib: səfirliyin bağlanmasından başqa, Turkish Airlines-ın bloklanacağını vəd edib və bütün Uqanda vətəndaşlarını “öz təhlükəsizlikləri üçün” Türkiyəyə səyahətdən çəkinməyə çağırıb.
Diqqətəlayiq bir detal: ultimatumu bitirən Kayneruqaba əlavə edib ki, bir il sonra onu İstanbulda “qəhrəman kimi qarşılayacaqlar” və o, “dayısı prezident Ərdoğanı salamlayacaq”. Bir ölkəyə təhdid edib, onun liderini dayı adlandırmaq – beynəlxalq praktikada əvvəllər qeydə alınmamış diplomatik bir üsuldur.
İsrail, İran və Birinci Şahlar Kitabı
Türkiyə cəbhəsi generalın strateji baxışının yalnız bir hissəsidir. Kayneruqaba uzun müddətdir İsraili açıq şəkildə dəstəkləyir və dəfələrlə Yaxın Şərq münaqişəsində onun tərəfində durmağa hazır olduğunu bəyan edib.
Bu mövqenin kulminasiyası “Müqəddəs Torpaq”ı qorumaq üçün yüz min uqandalı əsgər göndərmək vədi olub. Müqayisə üçün: Uqandanın bütün müntəzəm ordusu müxtəlif hesablamalara görə 45-65 min nəfər təşkil edir. Qalan hissənin haradan alınacağı barədə general açıqlama verməyib.
Bu dünya şəklində İran avtomatik olaraq düşmən yerini tutur. Tehran ünvanlı tiradasını Kayneruqaba Birinci Şahlar Kitabından (17:45) Davudun Qolyatla döyüşündən əvvəlki sözləri ilə bitirib: “Sən mənə qılınc, nizə və qalxanla gəlirsən, mən isə Rəbbin adı ilə sənə qarşı gəlirəm”.
Onun qiymətləndirməsinə görə, İran ordusunun Uqandaya qarşı “heç bir şansı yoxdur”.
Bununla belə, general nüvə dövlətlərini xüsusi qeyd edib: “Mən ABŞ-dan, Rusiyadan, Çindən, Böyük Britaniyadan, Fransadan, Hindistandan, Pakistandan, Şimali Koreyadan və İsraildən qorxuram. Bu adamlarla məşğul ola bilmərəm. Maksimum hörmət”. Görünür, qalanların taleyi Uqanda komandanlığının əlindədir.
Otuz gün davam edir
Uqanda hökuməti adətən öz hərbi rəhbərinin bu cür təşəbbüslərinə ehtiyatlı bir qeydlə reaksiya verir: onun sözləri “dövlətin rəsmi siyasəti kimi qəbul edilməməlidir”.
Diqqətəlayiqdir ki, bu dəfə rəsmi təkzib hələ də verilməyib.
Kayneruqaba sonradan bəzi paylaşımlarını silib. Hansılarının silindiyini müəyyən etmək çətindir, çünki çox şey yazılıb.
Bu arada Türkiyə cavab verməyib. İran da cavab verməyib. Türkiyənin ən gözəl qadını – ehtimal ki, həmçinin.
Otuz gün davam edir. Cavablar yoxdur, suallar isə getdikcə çoxalır.
