Marqarita Qrin: “Şəhərlər yalnız hamı üçün əlçatan olduqda inklüziv ola bilər”
Çilinin Pontifik Katolik Universitetinin professoru Marqarita Qrin bildirib ki, mənzil böhranının mahiyyəti dəyişib və urbanizasiyanın köhnə modelləri artıq işləmir.
1news.az-ın müxbiri xəbər verir ki, o, bu fikirləri Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun (WUF13) 13-cü sessiyası çərçivəsində keçirilən “Qlobal mənzil böhranı: çıxış yolu nədir?” adlı dialoqda səsləndirib.
Professorun sözlərinə görə, şəhərlərin inkişafı və sürətli urbanizasiya mənzil sahəsində çağırışları tamamilə fərqli şəkildə formalaşdırır. Müasir dövrün əsas problemi isə cəmiyyətin bu transformasiyaların mahiyyətini tam dərk edə bilməməsidir. Əgər onilliklər boyu urbanizasiya böyük ailələrin imkan axtarışı ilə kəndlərdən şəhərlərə köçü ssenarisi üzrə inkişaf edirdisə, bu gün vəziyyət artıq tamamilə fərqlidir.
“Hazırda bir çox yerlərdə mənzilə tələbatı yeni gələn kənd sakinləri deyil, artıq şəhərlərdə yaşayan, lakin layiqli mənzilə çıxışı olmayan insanlar formalaşdırır. Bir çox hallarda bunlar həm də miqrantlardır - başqa yerlərdə evlərini tərk etməyə məcbur qalan və şəhərlərdə təhlükəsizlik və ya imkan axtaran şəxslərdir”, - deyə ekspert bildirib.
Marqarita Qrin vurğulayıb ki, demoqrafik dəyişikliklər əvvəlki modeli tamamilə dəyişib. Ailələr kiçilir və məsələn, Latın Amerikasında ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi artıq yalnız bir nəfərdən ibarətdir.
“Doğma ölkəm Çilidə mən gənc olanda bir ev təsərrüfatında orta hesabla beş nəfər yaşayırdı. Bu gün isə bu rəqəm 2,8-dir. Bu, nəhəng transformasiyadır”, - deyə professor qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, ailələrin kiçilməsi ilə yanaşı, əhalinin yaşlanması prosesi də gedir. Bu səbəbdən müasir mənzil həlləri əvvəlki nəsillər üçün hazırlanmış modellərlə eyni ola bilməz.
Mövcud problemlərin sistemləşdirilməsi üçün Marqarita Qrin mənzil böhranını dörd səviyyədə təhlil edən analitik model təqdim edib:
Ev (ev təsərrüfatı):
Ailələrin kiçilməsi, yaşlanması və daha müxtəlif tərkibə malik olması səbəbindən mənzil ehtiyacları köklü şəkildə dəyişib.
Məhəllə:
Latın Amerikası tarixən həssas təbəqələrin ayaqda qalmasına kömək edən güclü icma əlaqələrinə söykənib. Lakin bu gün həssaslığın xarakteri dəyişib. Dövlət qeyri-rəsmi yaşayış məntəqələrindən çəkildikdə yaranan boşluğu sürətlə kriminal qruplar doldurur. Yeni həssaslıq artıq yalnız yoxsulluqla deyil, həm də təhlükəsizlik və zorakılıq problemləri ilə bağlıdır.
Şəhər:
Medellin və Boqota nümunələri lokal müdaxilələrin və qayğı infrastrukturunun yaradılmasının uğurlu nəticələrini göstərir. Lakin şəhərlər yalnız hamı üçün əlçatan olduqda inklüziv ola bilər. Bunun üçün səmərəli nəqliyyat, inteqrasiya olunmuş planlaşdırma və xidmətlərə bərabər çıxış vacibdir.
Ərazi:
Buraya iqlim dəyişikliyi, ekoloji risklər və torpaq çatışmazlığı daxildir. Məkan sonsuz deyil, buna görə də mövcud şəhər sərhədləri daxilində tikintiyə yenidən baxmaq və yerli xalqlardan ərazi ilə daha dayanıqlı münasibətləri öyrənmək lazımdır.
Çıxışının sonunda professor bildirib ki, akademik ictimaiyyətin məqsədi hazır cavablar vermək deyil, bu çağırışları sistemləşdirmək və qanunauyğunluqları müəyyən etməkdir.
“Mənzil böhranı ayrıca, təcrid olunmuş bir problem deyil. Bu, bir-biri ilə əlaqəli, lakin fərqli çağırışların kompleksidir və bizim həll yollarımız da bu mürəkkəbliyi əks etdirməlidir”, - deyə Marqarita Qrin vurğulayıb.
