May 2026. Mərkəzi Bankın antireytinqi yenidən qızışdı — “Unibank” “narazılıq lideri” olmağa can atır

Azərbaycan Mərkəzi Bankı 2026-cı ilin may ayı üçün bank müştərilərinin şikayət indeksini dərc edib.

Bir ay əvvəl biz ehtiyatla fərz etmişdik ki, bank sektoru yeni bir mərhələyə — xroniki “rekordçuların” olmadığı və antireytinq liderlərinin qeyri-adi dərəcədə aşağı göstəricilər nümayiş etdirdiyi bir dövrə qədəm qoyur. Lakin “bir ay hələ tendensiya demək deyil” xəbərdarlığımız peyğəmbərlik kimi çıxdı: may hesabatı apreldəki sakit mənzərənin üstündən qismən xətt çəkir.

Apreldəki 0,31–1,92 diapazonuna qarşı may ayında indekslər 0,20–2,65 aralığında qərarlaşıb. Antireytinq liderinin göstəricisi yenidən 2,0 həddini keçdi, halbuki apreldə, müşahidə tarixi ərzində ilk dəfə olaraq, heç bir bank bu həddi aşmamışdı. Bununla belə, yanvardakı 6,89 göstəricisindən hələ çox uzağıq: bazarda yenidən qızışma var, lakin hələlik “yanğın” deyil.

Qırmızı zona cəmi bir banka qədər daraldı

May hesabatının diqqətçəkən xüsusiyyəti odur ki, qırmızı zonada — yəni sektor üzrə orta göstəricidən yuxarı indeksə malik olan hissədə cəmi bir bank yer alıb. Bu, 2,65 göstərici ilə cədvələ başçılıq edən “Expressbank”dır.

Bu, bank üçün yad ərazi deyil: o, 2025-ci ilin avqustunda (2,83) və 2026-cı ilin martında (2,64) artıq birinci pillədə qərarlaşmışdı. Bankın müşahidə dövründəki pik nöqtəsi isə fevral ayındakı 3,01 göstəricisidir. Keçmiş antireytinq liderlərinin fonunda, məsələn, “Bank BTB”nin göstəricisi vaxtilə 7,65-ə çatmışdı, “Bank Avrasiya” isə yanvarda 6,89-luq rekord müəyyən etmişdi, may ayındakı 2,65 kifayət qədər mülayim görünür. Üstəlik, apreldə göstəricinin 1,82-yə düşməsi bankın öz mövqeyini sürətlə yaxşılaşdırmaq potensialına malik olduğunu göstərdi. Ona görə də hələlik mənfi trendin sabitləşdiyini deməyə əsas yoxdur: dinamika birmənalı deyil, daha çox dalğalı xarakter daşıyır. Tənzimləyicinin daimi xəbərdarlığını da xatırladaq: şikayət indeksi bankların maliyyə dayanıqlığına və ya fəaliyyətinə heç bir təhlükə yaratmır.

Bankın iyun ayında yenidən apreldəki müsbət trayektoriyaya qayıdıb-qayıtmayacağını izləyəcəyik.

“Unibank”: xronikiləşən tarixçə

“Expressbank”ın hekayəsi dəyişkənlik (volatillik) haqqındadırsa, “Unibank”ın hekayəsi sabitlik barədədir — və bu, ikisindən daha pisidir.

Bank ardıcıl ikinci aydır ki, antireytinqdə 2-ci yeri tutur və indeks artmaqda davam edir: apreldə 1,88, mayda isə 2,01. Konteksti xatırladaq: 2025-ci ildə “Unibank” 12 ayın 10-unu qırmızı zonada keçirib (orta indeks 1,95 olub), 2026-cı ilin ilk beş ayında isə bir dəfə də olsun 5-ci pillədən aşağı düşməyib.

Bu, xroniki problemin klassik mənzərəsidir. Bank nə kəskin geriləmə, nə də yaxşılaşma əlamətləri nümayiş etdirir, aydan-aya eyni vəziyyət təkrarlanır: müştərilər tənzimləyiciyə bankın miqyasına mütənasib olmayan həcmdə şikayətlər təqdim etməkdə davam edirlər. Çox güman ki, bu, müştəri bazasını aqressiv şəkildə böyütmək strategiyasının bədəlidir və xidmət keyfiyyəti bu sürətlə ayaq uydura bilmir. Bir ay əvvəl biz “Unibank”ın 2-ci mövqedə möhkəmlənməsinin “növbəti buraxılışlarda diqqət yetirilməsinə layiq olduğunu” yazmışdıq. Biz diqqət yetirdik — indi növbə bankındır.

“Yelo Bank”: yuxarı pillələrin səssiz sakini

Bütün diqqət antireytinq liderlərinin dəyişməsinə yönəldiyi bir vaxtda, “Yelo Bank” cədvəlin yuxarı hissəsini tərk etməsə də, media gündəminə düşməkdən məharətlə yayınır. May ayında bank 1,96 indeksi ilə 4-cü yerdə qərarlaşıb ki, bu da onun üçün 2025-ci ilin dekabrından bəri ən yüksək göstəricidir.

Trayektoriyaya baxmaq kifayətdir: 2025-ci ilin noyabr və dekabr aylarında 2-ci yer, yanvarda qısamüddətli fasilə (12-ci yer, 0,93), ardınca isə müvafiq olaraq 7, 3, 5 və indi də 4-cü yer. “Yelo Bank” bu dövr ərzində bir dəfə də olsun antireytinqə başçılıq etməyib — bəlkə də məhz bu səbəbdən heç vaxt müzakirələrin mərkəzində olmayıb. Lakin birinci yerdə olmamaq problemin olmadığı mənasına gəlmir: cədvəlin yuxarı üçdə bir hissəsində stabil iştirak, şikayət axınının sistemli xarakter daşıdığını birdəfəlik liderlikdən heç də az sübut etmir.

“AccessBank”: rəqqas hərəkəti geri döndü

Ayın ən kəskin sıçrayışı “AccessBank”da qeydə alınıb: bank 12-ci pillədən 3-cü pilləyə yüksəlib, indeks isə iki dəfədən çox artaraq 0,87-dən 1,99-a çatıb.

Bu, bank üçün residivdir: 2025-ci ilin mayında o, artıq 3,08 indeksi ilə 2-ci sıraya yüksəlmiş, daha sonra cədvəlin aşağı hissəsinə enmişdi. Ayların üst-üstə düşməsi mövsümlülükdən daha çox bir təsadüf ola bilər, lakin bu modelin özü narahatlıq doğurur. Müştəri müraciətləri ilə “gah belə, gah elə” işləyən sistem, mahiyyətcə işləməyən bir sistemdir: tənzimləyiciyə şikayətlərin qəfil artması o deməkdir ki, müəyyən bir məqamda müştərilər bank daxilində öz problemlərinə həll yolu tapa bilməyiblər.

“Yapı Kredi” Bank: zirvədən beşinci pilləyə

Aprel ayının antireytinq lideri “Yapı Kredi” Bank 1,75 indeksi ilə 5-ci yerə düşüb. Bu, məhz bir ay əvvəl təsvir etdiyimiz dalğalılıq (volatillik) modelidir: bank cədvəlin zirvəsinə qalxa, sonra ortalara enə və yenidən yuxarı qayıda bilər. Belə bir mənzərə hələ də sistemli qüsurlardan çox, şikayət sıçrayışlarının situativ (müvəqqəti vəziyyətdən asılı) xarakter daşıdığına işarə edir.

“Bank of Baku” və “Bank Respublika”: xəbərdarlıq etdiyimiz trendlər

Aprel ayında biz cədvəlin ortasında yerləşən bir neçə bankın qırmızı zonaya doğru sürüşdüyünü qeyd etmişdik və bu tendensiyanın davam etməsinin ayrıca bir analiz mövzusu olacağına söz vermişdik. Gözlənilən oldu.

“Bank of Baku” — 1,72 indeksi ilə 6-cı yer: mart ayından bəri göstərici 1,01-dən təxminən dörddə üç qədər artıb. Biz artıq bu bankın miqyasından irəli gələn həssaslığı barədə yazmışdıq: dövriyyədə olan təxminən 20 milyon kart fonunda, hər bir texniki nasazlıq və tətbiqin hər bir yenilənməsi milyonlarla istifadəçi tərəfindən böyüdülür. Görünür, “kütləvilik vergisi” birdəfəlik ödənişdən müntəzəm xərcə çevrilir.

Bank Respublika-nın dinamikası isə daha da göstəricidir: onun indeksi yanvar ayından bəri fasiləsiz artır: 0,61 → 0,88 → 0,93 → 1,11 → 1,48. Beş ay ərzində göstərici demək olar ki, iki yarım dəfə artıb, bank isə 16-cı sıradan 8-ci sıraya yüksəlib. Sektorun başqa heç bir bankı belə ardıcıl pisləşmə nümayiş etdirmir. Hələlik indeks sarı zonada qalır, lakin hərəkət vektoru bəllidir — əgər bu temp saxlanılarsa, yayda Bank Respublika-nı antireytinqin “əsas qəhrəmanları” arasında görəcəyik.

“AFB Bank”: qələbə deyil, sadəcə pauza

Bir ay əvvəl “AFB Bank”ın trayektoriyası (3,83 → 2,95 → 1,45 → siyahıdan tamamilə yox olma) problem üzərində məqsədyönlü işin nəticəsi kimi görünürdü. Biz o vaxt qeyd etmişdik ki, qəti nəticələr çıxarmaq üçün növbəti ayları gözləmək lazımdır. Gözlədik: may ayında bank 1,59 indeksi ilə cədvələ — 7-ci pilləyə qayıdıb. Apreldəki sıfır göstəricisi, görünür, bir dönüş nöqtəsi deyil, sadəcə statistik bir fasilə olub.

Bank Avrasiya: ardıcıl dördüncü səssizlik ayı

Bank Avrasiya ardıcıl dördüncü aydır ki, antireytinqdə iştirak etmir — yanvardakı rekord 6,89 göstəricisindən sonra bank barəsində bir dənə də olsun şikayət daxil olmayıb. Biz bu qeyri-adi trayektoriyanı əvvəlki icmallarda ətraflı təhlil etmişdik; may ayı yeni bir məlumat gətirmədi. Əvvəl də yazdığımız kimi, vəziyyətə tam aydınlıq 2025-ci il üzrə audit olunmuş maliyyə hesabatlarının dərci ilə gəlməlidir.

Cədvəlin aşağı hissəsindəki hərəkətlilik

Ayın müsbət hadisəsi “Azər-Türk Bank” ilə bağlıdır. Fevral-mart aylarındakı sıçrayışdan sonra (2,78 və 2,16) bank ardıcıl ikinci aydır ki, normallaşma nümayiş etdirir: apreldə 1,07 və mayda 1,04, nəticədə 11-ci yer və yaşıl zonaya qayıdış. Görünür, yeni rəhbərlik komandasının müraciətlərlə işə xüsusi diqqət yetirəcəyinə dair ümidlər özünü doğrultmağa başlayır.

“Azərbaycan Sənaye Bankı” 2025-ci ilin oktyabrından bəri ilk dəfə siyahıya qayıdıb — 9-cu yer, 1,42. “Bank VTB Azərbaycan” isə anomal dəyişkənlik nümayiş etdirməkdə davam edir: fevralda 11-ci yer (1,10), martda sonuncu — 17-ci yer (0,41), apreldə 8-ci yer (1,10) və mayda yenidən sonuncu pillə — cədvəldəki ən aşağı indekslə (0,20). Kiçik müştəri bazası fonunda belə kəskin rəqqas hərəkətləri başadüşüləndir: mütləq saylar kiçik olduqda, hər bir tək şikayət indeksi nəzərəçarpacaq dərəcədə hərəkət etdirir.

“PAŞA Bank” — 14-cü yer (0,43) və unikal seriyanın davamı: 18 aylıq monitorinq dövründə yaşıl zonadan bircə dəfə də olsun çıxmayıb. “Kapital Bank” (0,89) və ABB (0,74) ənənəvi olaraq cədvəlin aşağı üçdə bir hissəsindədir. “Premium Bank” və “Ziraat Bank Azərbaycan” may ayında siyahıda yoxdurlar — Mərkəzi Banka onlarla bağlı şikayət daxil olmayıb.

Aparıcı bankların dinamikası (fevral — may 2026)

“—” reytinqdə olmamağı (ay ərzində sıfır şikayət) bildirir. Mötərizədə — reytinqdəki mövqedir.

Növbəti mərhələdə bizi nə gözləyir

May ayı göstərdi ki, apreldəki “soyuma” yeni bir mərhələnin başlanğıcı deyil, sadəcə müvəqqəti nəfəsdərmə olub. Bununla belə, sektor struktur baxımından ilin əvvəlinə nisbətən daha sakit görünür: qırmızı zona cəmi bir banka qədər daralıb, ekstremal yüksək indekslər onların daşıyıcıları ilə birlikdə sıradan çıxıb, bankların əksəriyyəti isə sıx şəkildə sarı zonanın ortasında cəmləşib: doqquz bank 1,39–2,01 diapazonundadır.

Məhz bu orta hissədə hazırda əsas süjet xətləri yetişir: “Unibank”ın mövqeyini qoruması, “Bank Respublika” və “Bank of Baku”-nun sürünən artımı, “AccessBank”ın dalğalı hərəkəti.

FNIU şikayət indeksinin aylıq monitorinqini davam etdirəcək və antireytinqin yuxarı pillələrini tutan banklara xüsusi diqqət yetirəcək. Biz əminik ki, müştəri müraciətləri ilə işin keyfiyyəti yalnız reputasiya məsələsi deyil, həm də bank biznesinin yetkinlik göstəricisidir.

First News Intelligence Unit (FNIU) — 1news.az redaksiyasının analitik bölməsidir, Azərbaycanın iqtisadiyyatı və maliyyə sektorunun tədqiqi üzrə ixtisaslaşıb.