Azərbaycanlı məktəbli ailə fermer təsərrüfatları üçün onlayn satış platforması yaradıb - FOTO

Bir çox ölkələrdə məhz kiçik ailə fermer təsərrüfatları əhalini təbii və keyfiyyətli kənd təsərrüfatı məhsulları ilə təmin edir.

Lakin ekoloji təmiz məhsullara tələbatın yüksək olmasına baxmayaraq, minlərlə istehsalçı eyni problemlə üz-üzə qalır – geniş satış bazarına çıxış imkanının olmaması. Sürətlə rəqəmsallaşan müasir dövrdə iri aqrar holdinqlər məhsullarını tanıtmaq üçün yeni texnologiyalardan, marketinq alətlərindən və onlayn platformalardan fəal şəkildə istifadə etdikləri halda, kiçik fermer təsərrüfatları çox vaxt potensial alıcıların diqqətindən kənarda qalır.

Bunun əsas səbəbi isə onların əksəriyyətinin reklam üçün kifayət qədər maliyyə imkanlarına malik olmaması, şəxsi onlayn mağazalarının olmaması və məhsullarını yalnız yerli bazarlarda və ya daimi müştərilərinə sata bilmələridir. Bu isə onların biznesinin inkişaf imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırır.

Bu problem Azərbaycan üçün də aktualdır. Ölkənin müxtəlif bölgələrində fəaliyyət göstərən ailə fermer təsərrüfatları təbii bal, süd məhsulları, ət, yumurta, tərəvəz və digər yüksək keyfiyyətli məhsullar istehsal etsələr də, hər zaman kifayət qədər alıcı tapa bilmirlər. Nəticədə, məhsullarının keyfiyyəti yüksək olsa da, bir çox fermerlər maliyyə çətinlikləri ilə üzləşirlər. Eyni zamanda, iri şəhərlərdə yaşayan insanlar da çox vaxt bu məhsulları birbaşa istehsalçılardan haradan əldə edə biləcəklərini bilmədikləri üçün ya vasitəçilərə əlavə ödəniş edirlər, ya da yerli fermer məhsullarına ümumiyyətlə çıxış əldə edə bilmirlər.

Məhz bu problemi həll etməyə çalışan 14 yaşlı məktəbli Leyla Heydərova KendMart adlı sosial internet layihəsini yaradıb. Platforma Azərbaycanın kiçik ailə fermer təsərrüfatlarını potensial alıcılarla bir araya gətirməyi hədəfləyir.

Gənc yaşına baxmayaraq, layihənin müəllifi qarşısına konkret məqsəd qoyub: kiçik fermer təsərrüfatlarının müasir kənd təsərrüfatında ən geniş yayılmış problemlərindən biri olan müştəri tapmaq və məhsullarını effektiv şəkildə tanıtmaq çətinliyinin aradan qaldırılmasına dəstək vermək.

Qeyd edək ki, platformanın yaradılması ideyası Leylanın Climate Science Olympiad beynəlxalq iqlim olimpiadasında iştirakından sonra yaranıb. Yarışın yarımfinal mərhələsinə qədər yüksələn və qızıl medala layiq görülən Leylanın sözlərinə görə, olimpiadaya hazırlıq prosesi onu iqlim dəyişikliyi, dayanıqlı inkişaf və kənd təsərrüfatının ətraf mühitin qorunmasındakı rolu barədə daha dərindən araşdırmalar aparmağa sövq edib.

Lakin layihənin əsas konsepsiyası Azərbaycanın müxtəlif bölgələrinə etdiyi səfərlərdən sonra formalaşıb. Valideynləri ilə birlikdə ölkənin müxtəlif regionlarını gəzən Leyla çoxsaylı yerli fermerlərlə tanış olub və onların gündəlik fəaliyyətini yaxından müşahidə etmək imkanı qazanıb.

KendMart platformasının əsas məqsədi istehsalçılarla istehlakçılar arasında vasitəçilərsiz birbaşa əlaqə yaratmaqdır. Layihə müəllifinin fikrincə, bu yanaşma fermerlərin gəlirlərinin artmasına, eyni zamanda təbii və keyfiyyətli məhsulların ölkə sakinləri üçün daha əlçatan olmasına şərait yaradacaq.

Hazırda platforma artıq fəaliyyət göstərir və istifadəçilərin ixtiyarına verilib. Xidmətdən yararlanmaq üçün sadə qeydiyyat prosedurundan keçmək kifayətdir. Bundan sonra istifadəçilər iki hesab növündən birini seçə bilirlər: "Fermer" və ya "Alıcı".

Əgər platformada fermer qeydiyyatdan keçirsə, ona öz təsərrüfatı üçün ayrıca səhifə yaratmaq imkanı verilir. Burada istehsal etdiyi məhsullar haqqında məlumat yerləşdirmək, əlaqə nömrəsini və ünvanını qeyd etmək, eləcə də alıcılara təklif olunan məhsulların təsvirini əlavə etmək mümkündür.

Alıcılar isə platformadakı ümumi fermer bazasına çıxış əldə edirlər. Saytın əsas səhifəsində regionlar üzrə fermer təsərrüfatlarının kataloqu, onların təklif etdiyi məhsullar və əlaqə məlumatları təqdim olunur. Qeydiyyatdan keçdikdən sonra istifadəçilər mövcud təkliflərlə tanış ola, maraqlandıqları məhsulları seçə, istehsalçının əlaqə məlumatlarını əldə edərək onunla birbaşa əlaqə saxlaya bilirlər.

Hazırda platformada Azərbaycanın müxtəlif rayonlarından fəaliyyət göstərən real fermer təsərrüfatları təmsil olunur. Belə ki, Lənkəran fermerləri təbii bal, İmişli rayonundan olan təsərrüfatlar yumurta və kəsmik, Saatlı fermerləri ev quşları, Sabirabad istehsalçıları isə ət məhsulları təklif edirlər. Layihənin coğrafiyası tədricən genişlənir və iştirakçıların sayı artmaqda davam edir.

Hazırda platformada 134 istifadəçi qeydiyyatdan keçib. Onlardan 19-u öz məhsullarını təqdim edən fermerlərdir.

KendMart platformasının yaradıcısı bildirir ki, kiçik ailə fermer təsərrüfatları əksər hallarda yüksək keyfiyyətli məhsullar istehsal etsələr də, reklam və məhsulların tanıdılması baxımından iri müəssisələrlə rəqabət aparmaqda çətinlik çəkirlər.

“Kiçik fermerlərin əksəriyyətinin reklama vəsait ayırmaq imkanı yoxdur. Nəticədə bir çox insan onların mövcudluğundan belə xəbərsiz qalır. Platformamız isə onların daha geniş auditoriyaya tanıdılmasına və təsərrüfatlarının inkişafına kömək edir”, – deyə Leyla bildirib.

Bununla belə, KendMart yalnız ticarət platforması kimi nəzərdə tutulmayıb.

Layihənin mühüm istiqamətlərindən biri də ekoloji dayanıqlılıqdır. Beynəlxalq Climate Science Olympiad olimpiadasında iştirak etdikdən sonra Leyla dayanıqlı inkişaf, məsuliyyətli istehlak və kənd təsərrüfatının ətraf mühitə təsiri ilə bağlı mövzuları dərindən araşdırmağa başlayıb. Əldə etdiyi bilikləri isə öz layihəsinin hazırlanmasında tətbiq edib.

Məktəblinin fikrincə, yerli istehsalçıların dəstəklənməsi ətraf mühitin qorunması ilə birbaşa əlaqəlidir.

Onun sözlərinə görə, kiçik ailə fermer təsərrüfatları adətən kənd təsərrüfatında daha ənənəvi üsullardan istifadə edir, məhsulun keyfiyyətinə daha çox önəm verir və iri sənaye müəssisələri ilə müqayisədə təbii ehtiyatlara daha həssas yanaşırlar. Məhz buna görə də belə təsərrüfatların dəstəklənməsi dayanıqlı kənd təsərrüfatının inkişafına töhfə verir.

Layihə müəllifi ümid edir ki, insanlar yerli fermerdən aldıqları hər bir məhsulu təkcə keyfiyyətli ərzaq kimi deyil, həm də kənd yerlərinin inkişafına və ətraf mühitin qorunmasına verilən töhfə kimi qiymətləndirəcəklər.

“İstəyirəm insanlar başa düşsünlər ki, yerli fermerdən məhsul almaqla onlar konkret bir ailənin təsərrüfatını inkişaf etdirməsinə kömək edir, eyni zamanda daha dayanıqlı ərzaq istehsalı modelini dəstəkləyirlər”, – deyə o vurğulayıb.

Layihə fəaliyyətə yeni başlasa da, müəllifinin onun gələcək inkişafı ilə bağlı artıq konkret planları var.

Perspektivdə Leyla platformaya Azərbaycan regionları üzrə fermer axtarışı funksiyasını əlavə etməyi, məhsul kateqoriyalarını genişləndirməyi, dayanıqlı kənd təsərrüfatı və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı maarifləndirici materialların sayını artırmağı, həmçinin xidmətdən istifadəni daha rahat edəcək tam funksional mobil tətbiq hazırlamağı planlaşdırır.

Onun fikrincə, rəqəmsal texnologiyalar kiçik istehsalçıların fəaliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdıra və onlara indiyədək əsasən iri şirkətlər üçün əlçatan olan imkanlardan yararlanmağa şərait yarada bilər.

Beləliklə, KendMart hələ inkişafının ilkin mərhələsində olsa da, artıq bu gün Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən olan fermerlərə alıcılarla vasitəçisiz əlaqə qurmağa, istehlakçılara isə təbii və yerli məhsulları birbaşa istehsalçılardan əldə etməyə imkan yaradır.

Layihə inkişaf etməyə və yeni iştirakçılar cəlb etməyə davam edərsə, KendMart təkcə kənd təsərrüfatı sektoru üçün faydalı rəqəmsal platformaya deyil, həm də gənclərin təşəbbüslərinin cəmiyyət üçün mühüm problemlərin həllinə real töhfə verə biləcəyinin uğurlu nümunəsinə çevrilə bilər.

Platforma ilə tanış olmaq, burada təqdim olunan fermer təsərrüfatları haqqında daha ətraflı məlumat əldə etmək və yerli istehsalçıları dəstəkləmək istəyənlər KendMart-ın rəsmi internet səhifəsinə daxil ola bilərlər.