Tural İsmayılov: Türkiyənin Azərbaycanın maraqlarını nəzərə almadan Ermənistanla sərhədləri açması tənqidə açıqdır

"Ermənistanla sərhədlərin açılması məsələsində Azərbaycanın mövqeyini nəzərə almadan hərəkət etməsi Ankara-Bakı münasibətlərinin mahiyyəti ilə uzlaşmır".

Bu fikirləri 1news.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Tural İsmayılov deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər adi diplomatik əlaqələr deyil, ortaq tarixi təcrübəyə, siyasi etimada və regional təhlükəsizlik maraqlarına əsaslanan strateji müttəfiqlikdir.

"Belə bir münasibətdə tərəflərdən birinin digərinin həyati maraqlarına toxunan qərarları məsləhətləşmələrdən kənarda verməsi müttəfiqliyin ruhuna zərbə vurur. Türkiyənin Ermənistanla sərhədləri bağlamasının tarixi səbəbləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və Ermənistanın işğalçılıq siyasəti ilə bağlı olub.

Bu qərar regiondakı münaqişənin yaratdığı reallıqlara verilən siyasi cavab idi. İndi həmin məsələyə Azərbaycanın maraqlarından ayrı yanaşmaq, sanki keçmişdəki səbəblər aradan qalxıbmış kimi davranmaq siyasi ardıcıllıq problemini ortaya çıxarar. Azərbaycanla Türkiyənin münasibətlərində həmrəylik yalnız əlverişli dövrlərdə nümayiş etdirilən mövqe deyil, mürəkkəb regional məsələlərdə də qorunmalı olan strateji prinsipdir".

Siyasi şərhçi qeyd edib ki, Ankaranın Ermənistanla münasibətləri normallaşdırmaq istiqamətində qərar verməsi Türkiyənin suveren hüququdur.

"Ancaq suveren qərar vermək hüququ strateji tərəfdaşın maraqlarını nəzərə almamaq üçün əsas sayıla bilməz. Söhbət Türkiyənin bütün addımlarını Azərbaycanın razılığına bağlamaqdan getmir. Məsələ ondan ibarətdir ki, Ermənistanla sərhədlərin açılması Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik arxitekturasına, Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinə və regional siyasi tarazlığa birbaşa təsir göstərən qərardır. Belə bir addımın Bakı ilə koordinasiya edilmədən atılması Ankara üçün də siyasi etimad baxımından ciddi suallar yaradar.

Azərbaycan Türkiyənin Cənubi Qafqazdakı mövqeyini gücləndirən əsas strateji dayaqlardan biridir. Bakı ilə Ankara arasındakı əməkdaşlıq enerji təhlükəsizliyi, beynəlxalq nəqliyyat əlaqələri, regional sabitlik və türk dünyasının inteqrasiyası baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın milli maraqlarını nəzərə almayan regional siyasət Türkiyənin öz müttəfiqi ilə münasibətlərində etimadın zəifləməsi riskini yaradar. Başqa sözlə, Ankara Ermənistanla münasibətlərə dair qərar verərkən Azərbaycanla strateji tərəfdaşlığın siyasi çəkisini arxa plana keçirərsə, bu, Türkiyənin regiondakı mövqeyinin möhkəmlənməsinə deyil, müttəfiqlik münasibətlərinin zədələnməsinə gətirib çıxara bilər".

O bildirib ki, bu məsələdə Azərbaycanın mövqeyini Qərbdə müsbət imic qazanmaq və ya beynəlxalq dairələrdən siyasi dəstək almaq naminə ikinci plana keçirmək də qəbuledilməz yanaşmadır.

"Türkiyənin xarici siyasəti ayrı-ayrı paytaxtların rəğbətini qazanmaq məqsədinə deyil, milli maraqların ardıcıl müdafiəsinə söykənməlidir. Azərbaycanın maraqları nəzərə alınmadan atılan addımın beynəlxalq aləmdə necə təqdim olunmasından asılı olmayaraq, onun Ankara-Bakı münasibətlərinə vurduğu zərər əsas qiymətləndirmə meyarlarından biri olmalıdır. Diplomatik görüntü strateji etimadın əvəzi deyil".

O vurğulayıb ki, Ermənistanla sərhədlərin açılması məsələsinin Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərindəki həllini gözləyən problemlərdən ayrı götürülməsi də ciddi siyasi yanlışlıq olardı.

"Regionda davamlı sülh qarşılıqlı məsuliyyət, ərazi bütövlüyünə hörmət və əldə olunmuş razılaşmaların ardıcıl icrası əsasında qurulmalıdır. Azərbaycanın təhlükəsizlik maraqları və sülh gündəliyi nəzərə alınmadan həyata keçirilən hər hansı regional təşəbbüsün sabitliyə xidmət etdiyi barədə iddialar inandırıcı görünməyəcək. Türkiyə bu prosesdə Azərbaycanın mövqeyini zəiflədən deyil, regional məsələlərdə Bakı ilə siyasi koordinasiyanı qoruyan tərəf kimi çıxış etməlidir".

Tural İsmayılovun sözlərinə görə, Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyinin dəyəri də məhz belə məqamlarda üzə çıxır.

"Müttəfiqlik yalnız ortaq bəyanatlar vermək və münasibətlərin yüksək səviyyədə olduğunu vurğulamaqla ölçülmür. Onun əsas göstəricisi tərəflərin bir-birinin strateji həssaslıqlarına münasibəti, qərarların qəbulunda məsləhətləşmələrə verdiyi önəm və qarşılıqlı etimadı qorumaq bacarığıdır. Azərbaycanın maraqlarını nəzərə almadan Ermənistanla sərhədlərin açılması istiqamətində addım atılması bu prinsiplərlə ziddiyyət təşkil edər və Türkiyənin regional siyasətinin ardıcıllığına dair əsaslı suallar doğurar".

O əlavə edib ki, Ankara üçün düzgün siyasi mövqe Azərbaycanın maraqlarını kənara qoyaraq Ermənistanla bağlı yeni reallıq yaratmaq deyil, hər hansı qərarı Azərbaycanla strateji məsləhətləşmələr əsasında qiymətləndirməkdir.

"Türkiyə ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin möhkəmliyi regionda siyasi sabitliyin mühüm amilidir. Bu münasibətləri riskə atan, Azərbaycanın mövqeyini nəzərə almayan və müttəfiqlik məsuliyyətini arxa plana keçirən addım hansı diplomatik arqumentlərlə əsaslandırılmasından asılı olmayaraq, tənqidə açıqdır. Azərbaycanın milli maraqları Türkiyənin regional siyasətində nəzərə alınmalı əsas amillərdən biridir və bu prinsipin pozulması strateji tərəfdaşlığın mahiyyəti ilə uzlaşmır".