Mərkəzi Bankın sentyabr antireytinqi: “Yelo Bank” cədvəlin pik nöqtəsində, “Unibank” yenidən antiliderlər sırasında

“Azərbaycan Mərkəzi Bankının sentyabr cədvəlində ikinci ay ardıcıl olaraq “Yelo Bank” birinci yerdədir və bu dəfə böyük fərqlə. 3,49 indeksi neytral səviyyəni üç yarım dəfə üstələyir və 2025-ci ilin iyunundan bəri bank üçün ən yüksək göstəricidir.

İkinci sətirdən fərq tam bir bəndi keçib: cədvəlin ilk iki yeri arasında belə məsafə yanvardan bəri olmayıb.

Bununla belə, bazarın özü soyumağa davam edir. Sentyabrda neytral səviyyədən yuxarıda on yeddi bankdan cəmi yeddisi qərarlaşıb: bu, müşahidə etdiyimiz iyirmi bir ayın hər birindən azdır. Median 0,91-ə enib və bu da seriyanın minimumudur. “Unibank” ilk üçlüyə qayıdıb və iyirmi bir aylıq müşahidə ərzində bir dəfə də olsun neytral səviyyədən aşağı düşməyən yeganə bank olaraq qalır. Ayın əsas sürprizi isə cədvəlin digər ucundan gəldi: hələ avqustda ilk dördlükdə olan “Yapı Kredi Bank Azərbaycan” 0,61 göstərib. Bu, bankın müşahidə tarixində dərc olunmuş ən yaxşı nəticəsidir.

Bazar sakitləşir, zirvə qızışır

Sütun üzrə orta indeks 1,08-dən 1,20-yə yüksəlib və formal olaraq bu, pisləşmə kimi görünür. Lakin hesablamadan bir sətri çıxarmaq kifayətdir ki, mənzərə dəyişsin: “Yelo Bank” olmadan qalan on altı bank üzrə orta göstərici 1,06 təşkil edir, yəni seriyanın ən aşağı səviyyəsi olan iyul göstəricisi ilə demək olar ki, üst-üstə düşür. Ortanın bütün artımı bazarın deyil, cədvəlin zirvəsinin hesabınadır.

Bu, avqustda qütbləşmə kimi təsvir etdiyimiz meylin davamıdır. Bir ay əvvəl 1,00-dən yuxarıda səkkiz bank var idi, indi yeddi. Birinci və sonuncu sətir arasındakı fərq 2,27-dən 3,38 bəndə qədər genişlənib. Bazar iştirakçılarının əksəriyyəti öz miqyasına uyğun olandan az şikayət yaradır, cədvəlin yuxarısındakı kiçik qrup isə digərlərindən getdikcə daha çox uzaqlaşır.

“Yelo Bank”: səkkiz ay normadan yuxarı

“Yelo Bank”ın 2026-cı il üzrə sırası belədir: yanvarda 0,93, sonra 1,68, 1,80, 1,49, 1,96, 2,06, 1,77, 2,51 və sentyabrda 3,49. Yanvar ilin bankın 1,00-dən aşağı olduğu yeganə ayı olaraq qalır. Fevraldan bəri göstərici səkkiz ay ardıcıl neytral səviyyədən yuxarıda saxlanılır, bank dörd aydır ilk ikilikdədir və ikinci ay ardıcıl birinci sətri tutur.

3,49 bankın iyirmi bir ay ərzində üçüncü ən yüksək göstəricisidir: ondan yüksək yalnız 2025-ci ilin iyununda 3,75 və 2025-ci ilin fevralında 3,73 olub. Bir il əvvəl, 2025-ci ilin sentyabrında Yelo Bank-ın göstəricisi təxminən eyni idi, 3,46, lakin o zaman bazar üzrə orta indeks 1,66 idi və bank onu təqribən iki dəfə üstələyirdi. İndi ortanı demək olar ki, üç dəfə üstələyir. Başqa sözlə, bazar bir il ərzində nəzərəçarpacaq dərəcədə soyuyub, Yelo Bank isə məhz əvvəlki yerinə qayıdıb.

Avqustda yazmışdıq ki, “Yelo Bank”ın əyrisinin forması modelimizin ikinci ssenarisinə daha yaxındır: filial və ya çağrı mərkəzi səviyyəsində həll olunmayan və sıçrayışlar deyil, yavaş yüksəliş yaradan sistem problemi. Sentyabr bu qiyməti daha çox təsdiqləyir: artım birdəfəlik hadisəyə bənzəmir, yazdan bəri uzanan xətti davam etdirir. Bu xəttin arxasında konkret olaraq nə dayandığını tənzimləyicinin məlumatları əsasında müəyyən etmək mümkün deyil, çünki Mərkəzi Bank müraciətlərin strukturunu deyil, yalnız nisbəti dərc edir.

Miqyası düzgün qiymətləndirmək üçün əks perspektivi də yadda saxlamaq faydalıdır. Seriyanın tarixi maksimumları hələ uzaqdadır: “Bank BTB” 2025-ci ilin fevralında 7,65, “Bank Avrasiya” isə 2026-cı ilin yanvarında 6,89 göstərmişdi. Bununla belə, Yelo Bank-ın sentyabr göstəricisi 2026-cı ilin yanvarından, yəni yuxarı sətirlərdə “Bank Avrasiya” və “AFB Bank”ın dayandığı vaxtdan bəri cədvəldə ən yüksək göstəricidir.

“Unibank” və “Bank of Baku”: bazar soyudu, onlar isə yox

Unibank avqustda 1,64-ə enəndən sonra 2,20 göstəricisi ilə üçüncü yerə qayıdıb. Bu, fevraldan bəri bankın ən yüksək göstəricisidir, lakin burada təəccüblü heç nə yoxdur.

Təəccüb doğuran başqa şeydir: müşahidələrimizin iyirmi bir ayı ərzində Unibank sektorda neytral səviyyədən heç vaxt aşağı düşməyən yeganə bankdır. Bir ay belə. Bütün dövr üzrə minimumu 1,53 təşkil edir, cədvəlin ən pis beş sətri sırasına isə bank iyirmi bir aydan on yeddisində düşüb.

Bazarla müqayisə daha da göstəricidir. Unibank-ın orta indeksi 2025 və 2026-cı illərdə eynidir: 1,95. Eyni müddətdə cədvəl üzrə orta göstərici 1,51-dən 1,29-a enib. Başqa sözlə, sektor bütövlükdə müştərilərlə işdə nəzərəçarpacaq irəliləyiş əldə edib, Unibank isə yerində qalıb. 2025-ci ildə bank cədvəl üzrə ortanı orta hesabla təxminən 1,3 dəfə üstələyirdisə, 2026-cı ilin sentyabrında bu nisbət 1,83 dəfədir. Bank 2025-ci ilin mayından bəri, on yeddi ay ardıcıl cədvəl üzrə ortadan yuxarıdadır. Bank mütləq rəqəmlərdə pisləşmir: digərləri irəli gedərkən yerində dayanaraq geri qalır.

İkissenarili modelimizin dili ilə desək, “Unibank”ın sırası ikinci ssenarinin dərslik nümunəsidir. Bunlar ayrıca bir bölmədəki nasazlığa aid edilə bilən sıçrayışlar deyil, bir il yarımlıq platodur: bu bankın müştəriləri aydan-aya öz məsələləri ilə tənzimləyiciyə bazar üzrə orta müştəridən nəzərəçarpacaq dərəcədə daha tez-tez müraciət edir. Bu barədə “Unibank”ın “narazılıq liderliyinə can atdığı” may buraxılışımızda və nəhayət birinci sətrə çıxdığı iyul buraxılışımızda yazmışdıq. O vaxtdan bazarda çox şey dəyişib, cədvəlin bu sətri isə yox.

“Bank of Baku” iyun zirvəsi olan 1,92-dən sonra iki aylıq enişi dayandıraraq 1,54 göstərib və altıncı yerdə qalıb. Onun hekayəsi “Unibank”ın hekayəsinə bənzəyir, sadəcə daha səssizdir.

2026-cı ildə bank doqquz aydan doqquzunda neytral səviyyədən aşağı düşməyib və Unibank ilə birlikdə bu il haqqında bunu demək mümkün olan yalnız iki bankdır. Bütün müşahidə dövrü ərzində “Bank of Baku” 1,00-dən aşağıda yalnız bir dəfə, 2025-ci ilin sentyabrında olub, o da 0,97 göstəricisi ilə.

Lakin onun sırasında əsas məsələ rəqəmlərin özü deyil, onların bazara nisbətdə mövqeyidir. 2025-ci ildə 1,43 orta indeksi ilə “Bank of Baku” qızğın bazarın tipik iştirakçısı kimi görünürdü: on iki aydan səkkizində göstəricisi cədvəl üzrə ortadan aşağı idi.

2026-cı ildə bankın orta indeksi demək olar ki, eynidir, 1,47, lakin bazar soyuyub və indi “Bank of Baku” doqquz aydan yeddisində, o cümlədən son altı ayda ardıcıl olaraq cədvəl üzrə ortadan yuxarıdadır. Bank şikayətlərlə işdə pisləşməyib. Sadəcə bazar bütövlükdə yaxşılaşanda o yaxşılaşmayıb və soyuyan sektorda bu, cədvəlin ortasından onun yuxarı hissəsinə keçmək üçün kifayət edib. Bu dayanıqlığa yaz buraxılışlarımızda diqqət çəkmişdik və altı ay sonra o, heç yerə getməyib.

İkinci eşelon

İkinci sətri 2,44 indeksi ilə “Expressbank” tutub. Bu, iyulda 0,71-dən sonra ardıcıl ikinci artım ayıdır və tənzimləyicinin hesabatında bank Yelo Bank ilə birlikdə yüksək indeks kateqoriyasına aid edilib. “Expressbank” dəyişkən qrupa daxildir: 2026-cı ildə onun göstəricisi 0,71 ilə 3,01 arasında dəyişib və bank indiyədək əvvəlki yüksəlişlərini geri qaytarıb. Məsələn, maydakı 2,65-dən sonra indeks iki ay ərzində 0,71-ə enmişdi. Hazırkı göstərici ilin fevral maksimumundan aşağıdır, oktyabr cədvəli isə bu mənzərənin bu dəfə də təkrarlanıb-təkrarlanmayacağını göstərəcək.

“Azər-Türk Bank” onuncu yerdən dördüncü yerə qalxıb: 0,84-dən 1,81-ə. Bu, martdan bəri bankın maksimumudur. “Azər-Türk Bank” dəyişkən qrupun daha bir nümayəndəsidir: müşahidə dövründə onun göstəriciləri 0,39 ilə 3,88 arasında dəyişib, buna görə də tək bir hərəkət istiqamət barədə az şey deyir.

“Rabitəbank”: avqust nəticəsi qorunmadı

Əvvəlki buraxılışda “Rabitəbank”ı ayrıca qeyd etmişdik: avqustda bank 0,75 göstərmişdi, bu, müşahidə tarixində ən yaxşı nəticəsi idi və biz bir ayın meyil yaratmadığını vurğulamışdıq. Sentyabr bu qeydin yersiz olmadığını göstərdi. İndeks 1,77-yə qayıdıb və bu, bankın 2025-ci ilin martındakı tarixi maksimumunun, 1,78-in, demək olar ki, dəqiq təkrarıdır.

Bir ay ərzində 1,02 bəndlik sıçrayış sentyabr cədvəlində ən kəskinlərdən biridir. Uzun sıraya baxsaq, avqust istisna, sentyabr isə normaya qayıdış kimi görünür: iyirmi bir ay ərzində Rabitəbank-ın orta göstəricisi 1,34 təşkil edir və bank iyirmi bir aydan on doqquzunda 1,00-dən yuxarıda olub.

Köhnə dördlük dağıldı

Avqustun əsas hekayəsi, yəni 2025-ci ilin yanvarında cədvələ başçılıq edən eyni dörd bankın zirvəyə qayıdışı, bir ay davam etdi. “Yelo Bank” və “Unibank” ilk üçlükdə qaldı, lakin avqust dördlüyünün digər iki iştirakçısı oradan nəzərəçarpacaq fərqlə çıxdı.

“Yapı Kredi Bank Azərbaycan” ayın ən güclü yaxşılaşmasını göstərib: 1,71-dən 0,61-ə, üçüncü yerdən on dördüncü yerə. Bu, bankın iyirmi bir ay ərzində dərc olunmuş ən yaxşı nəticəsidir: əvvəlki minimum 2025-ci ilin iyulunda 0,72 idi. 2026-cı ildə bankın indeksi indiyədək 1,33 ilə 2,05 dəhlizindən çıxmırdı, 2025-ci ildə isə orta göstəricisi 2,69 idi ki, bu da seriyanın ən yüksəklərindən biridir. Bu fonda sentyabr rəqəmi sadəcə yaxşılaşma deyil, bütün əvvəlki trayektoriyanın hüdudlarından kənara çıxışdır. “Yapı Kredi”nin dəfələrlə antireytinq liderlərindən biri kimi buraxılışlarımızın başlıqlarında yer aldığını nəzərə alsaq, bu nəticə eyni aydınlıqla qeyd olunmağa layiqdir.

“Turanbank” avqustda açıq qoyduğumuz suala cavab verdi. O zaman bank iki ay ərzində on beşinci yerdən ikinci yerə qalxmışdı və biz bu dönüşü əlavə müşahidə tələb edən hal kimi qiymətləndirmişdik. Sentyabrda indeks 1,93-dən 1,02-yə, yəni praktiki olaraq neytral səviyyəyə enib, bank isə yeddinci sətrə keçib. “Turanbank”ın 2026-cı il üzrə orta göstəricisi 1,07 təşkil edir və sentyabr rəqəmi onunla demək olar ki, dəqiq üst-üstə düşür: avqust yüksəlişi trayektoriya dəyişikliyi deyil, epizod kimi görünür.

Neytral səviyyədən aşağı

“Bank VTB Azərbaycan” 0,11 indeksi ilə cədvəli bağlayır və bu, bütün müşahidə dövründə bankın ən yaxşı nəticəsidir: əvvəlki minimum 2026-cı ilin mayında 0,20 idi. Onun yanında ənənəvi olaraq 0,16 göstəricisi ilə “PAŞA Bank” var: bu, ayın ikinci ən aşağı nəticəsidir, bankın iyirmi bir aylıq orta göstəricisi isə təxminən 0,35-dir. Xalq Bank 0,31-ə enib.

0,90 indeksi ilə ABB seriyanın ən sabit iştirakçılarından biri olaraq qalır: bütün dövr üzrə bankın orta göstəricisi 0,86 təşkil edir və sentyabr rəqəmi yenə onun ətrafındakı dar dəhlizdə yerləşir. Kapital Bank avqustdakı 1,02-dən sonra adi 0,79 səviyyəsinə qayıdıb: ölkənin ən böyük pərakəndə müştəri bazası üçün bu, normal səviyyədir. 1,00-dən aşağıda həmçinin “Accessbank” (0,78), “Bank Respublika” (0,92) və “AFB Bank” (0,91) var; sonuncu, düzdür, 0,47 səviyyəsində keçən iki aydan sonra göstəricisini demək olar ki, iki dəfə artırıb. Cədvələ 0,70 indeksi ilə “Premium Bank” qayıdıb: tənzimləyicinin qeydinə görə, avqustda ona dair şikayət daxil olmayıb.

Tənzimləyicinin şkalası barədə qısaca

Mərkəzi Bankın rəng qruplarına niyə daha istinad etmədiyimizi avqust buraxılışımızda ətraflı izah etmişdik. Sentyabr cədvəli buna iki dəqiqləşdirmə əlavə edir. Birincisi: 2,44 göstəricisi qırmızı rəngə boyanıb, əvvəlki cədvəllərdə isə 2,34 sarı qalırdı, buna görə də qırmızı zonanın sərhədi indi 2,34 ilə 2,44 arasındakı intervala qədər daralır. O, əvvəlki kimi sabitdir və bazarla birlikdə hərəkət etmir. İkincisi, ədalət naminə: bu ay yaşıl olmayan sətirlərin sayı, altı, sütun üzrə ortadan (1,20) yuxarı olan bankların sayı ilə üst-üstə düşür. Bu, yanaşmanın dəyişməsi deyil, təsadüfdür: eyni rəng dəsti ilə avqustda orta göstərici 1,08 idi, yaşıl olmayan sətirlər isə dörd idi.

Bizim şkalamızla sentyabrda tənzimləyicinin şkalası arasında bir uyğunsuzluq var: 1,02 indeksi ilə Turanbank formal olaraq neytral səviyyədən yuxarıdadır, lakin yaşıl rəngə boyanıb. Onun halında artıq iki faiz təşkil edir və avqustda Kapital Bank-da olduğu kimi, sıralama deyil, şərh tələb edir.

Bundan sonra

Oktyabr cədvəli bir neçə məsələni göstərəcək: “Yelo Bank” yazdan bəri davam edən yüksəlişini davam etdirəcəkmi, “Yapı Kredi Bank Azərbaycan” rekord nəticəsini qoruyacaqmı, Expressbank-ın sentyabr yüksəlişi dəyişkən sırada növbəti epizod olacaqmı və “Unibank” ilə “Bank of Baku” bu il bir dəfə də 1,00-dən aşağı düşməyən yeganə banklar statusunu saxlayacaqmı. Cədvəlin necə rənglənməsindən asılı olmayaraq, 1,00 həddi üzrə hesablamağa davam edəcəyik.

Mərkəzi Bankın şikayət indeksi, sentyabr 2026

Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı, 2025-ci ilin yanvarı - 2026-cı ilin sentyabrı üzrə «Bank müştərilərinin bank xidmətlərindən istifadəsi üzrə şikayət indeksi» hesabatları. Orta göstəricilərin, medianların, dinamik sıraların və rəng zonaları sərhədlərinin hesablanması - First News Intelligence Unit. Premium Bank avqust cədvəlinə daxil edilməmişdi: tənzimləyicinin qeydinə görə, cədvəldə olmayan banklara dair ay ərzində şikayət daxil olmayıb.

Müəllif haqqında:

First News Intelligence Unit (FNIU) - 1news.az redaksiyasının Azərbaycanın maliyyə sektoru və iqtisadiyyatı üzrə tədqiqatlar üzrə ixtisaslaşmış analitik bölməsidir.

Yazını digər dillərdə də oxuya bilərsiniz: 

Антирейтинг Центробанка АР за сентябрь: Yelo Bank уходит в отрыв, Unibank снова в числе антилидеров

Central Bank of Azerbaijan anti-ranking for September: Yelo Bank pulls away, Unibank back among the worst performers