Seutaya kütləvi miqrant axını Avropanı qarışdırdı – İtaliya İspaniyanın Şengendən çıxarılmasını istəyir

İspaniya hökumətinin dünən yaydığı açıqlamaya görə, ölkə ərazisinə keçməyə çalışan azı 18 nəfər həyatını itirib.

1news.az xəbər verir ki, son günlər İspaniyanın əsrlərdir idarə etdiyi, Mərakeşin şimal sahillərində yerləşən kiçik yarımada – Seuta şəhərinə minlərlə miqrant daxil olub.

Hadisələr Madrid və Rabat hökumətləri arasında münasibətlərə uzun müddətdir mənfi təsir göstərən sərhəd gərginliyini yenidən artırıb.

Seutaya minlərlə miqrant daxil olub

İlkin olaraq son günlər ərzində təxminən 1 500 miqrantın Seutaya daxil olduğu bildirilmişdi.

Lakin İspaniya hökumətinin nümayəndəsi Fernando Rodríguez Contreras dünən açıqlamasında bildirib ki, hələlik təsdiqlənməyən ilkin hesablamalara əsasən, sərhədi keçənlərin sayı on minlərlə ola bilər.

Keçidlərin kəskin artması fonunda İspaniya hökuməti sərhəd təhlükəsizliyinin təmin olunması məqsədilə bölgəyə hərbi birləşmələrin göndərildiyini, hava və dəniz dəstəyinin gücləndirildiyini açıqlayıb. Həmçinin sularda patrul xidməti aparmaq üçün dalğıc qrupları da cəlb edilib.

Avropa İttifaqı da sərhəd və sahil mühafizə agentliyi Frontex vasitəsilə vəziyyətin nəzarət altına alınması üçün İspaniyaya dəstək verməyə hazır olduğunu bildirib.

Seuta Muxtar Şəhərinin rəhbəri Juan Jesús Vivas çərşənbə günü jurnalistlərə açıqlamasında yaranmış vəziyyəti “tammiqyaslı humanitar və sosial fövqəladə vəziyyət” kimi qiymətləndirərək mərkəzi hökuməti təcili tədbirlər görməyə çağırıb.

Yerli hakimiyyət orqanları çərşənbə günündən etibarən dəniz yolu ilə gələn miqrantların sayında ciddi artım olduğunu bildirmişdi. Dünən isə həm quru, həm də dəniz yolu ilə şəhərə daxil olan insanların sayı qəbul mərkəzlərinin imkanlarını aşaraq böhranı daha da dərinləşdirib.

İnternetdə yayılan görüntülərdə bəzi şəxslərin sahilə üzərək çatmaq üçün dalğıc geyimlərindən və xilasedici jiletlərdən istifadə etdiyi görülüb.

İspaniyanın Baş naziri Pedro Sánchez X platformasında paylaşım edərək vəziyyətin mümkün qədər tez nəzarətə götürülməsi üçün Mərakeş hakimiyyəti ilə birgə çalışdığını bildirib və təcili müdaxilə ediləcəyini vəd edib.

Seuta – Avropanın Afrikadakı sərhəd şəhəri

Sərhəddəki böhran İspaniya Ali Məhkəməsinin dəniz yolu ilə ölkəyə daxil olan miqrantların birbaşa geri göndərilməsinin qarşısını alan qərarından bir neçə həftə sonra baş verib.

Seuta Afrika qitəsində yerləşən və rəsmi olaraq Avropanın tərkib hissəsi sayılan iki şəhərdən biridir.

Mərakeşin şimal sahillərində yerləşən və təxminən 10 kilometr uzunluğunda olan yarımada ərazisindəki şəhər ikiqat tikanlı məftil hasarlarla, İspaniya polisi və paramilitar qüvvələrin iştirakı ilə ciddi şəkildə qorunur.

Seuta və eyni sahil xəttinin daha şərqində yerləşən digər İspaniya muxtar şəhəri Melilla Avropa İttifaqının Afrika ilə yeganə quru sərhədini təşkil edir.

Daha yaxşı iqtisadi imkanlar axtaran və əksəriyyəti Mərakeşdən olan minlərlə miqrant uzun illərdir kütləvi keçid cəhdləri zamanı Seutaya daxil olmağa çalışır. Onların bir qismi təxminən 6 metr hündürlüyündə olan sərhəd hasarlarına dırmaşır, digərləri isə dəniz yolu ilə şəhərə keçməyə cəhd göstərir.

Bəzi miqrantlar hasarların ətrafından üzərək keçməyə çalışır, digərləri isə Mərakeşdən Seutaya qanunsuz qayıq səfərləri həyata keçirir.

Hasarlara dırmaşaraq və ya metalkəsən alətlərdən istifadə etməklə maneələri aşan şəxslər müşahidə qüllələrindəki mühafizəçilər və hərəkət sensorları vasitəsilə aşkarlanır.

Oxşar kütləvi keçid cəhdləri daha əvvəl də baş verib. Məsələn, 2021-ci ildə iki gün ərzində 10 mindən çox insan qeyri-qanuni yollarla Seutaya daxil olmuşdu.

2022-ci ildə isə Melillada baş verən kütləvi keçid cəhdi zamanı yaranan izdiham nəticəsində azı 23 miqrant həyatını itirmiş, çox sayda insanın isə dənizdə öldüyü bildirilmişdi.

Miqrasiya siyasəti İspaniyada siyasi mübahisəyə çevrilib

Afrika qitəsində yerləşən bu sərhəd İspaniyanın Baş naziri Pedro Sánchez-in sol koalisiya hökuməti üçün ölkə daxilində mühüm siyasi gərginlik mənbəyi olmaqla yanaşı, Madridlə Rabat arasında da həssas diplomatik məsələ olaraq qalır.

Sánchez daxili siyasətdə İspaniyanı Qərbin yeni “ərimə qazanı” kimi təqdim etməyə çalışıb və xüsusilə ispandilli Latın Amerikası ölkələrindən gələnlər başda olmaqla miqrantlara dəstək verən mövqe nümayiş etdirib.

İspaniya hökuməti son olaraq ölkədə yaşayan sənədsiz miqrantların hüquqi status almaq üçün müraciət etməsinə və ölkədə qalmasına imkan verən proqram başladıb. Bu çərçivədə 1 milyondan çox müraciətin edildiyi bildirilir.

Lakin Sánchez həm sərhəd nəzarətində yumşaq siyasət yürütməkdə ittiham edən mühafizəkar və miqrasiya əleyhinə qüvvələrin, həm də hökuməti sərt miqrasiya siyasətinə görə tənqid edən miqrant hüquqları müdafiəçilərinin təzyiqi ilə üzləşir.

İspaniyada hökumətə qarşı siyasi tənqidlər artır

Sağçı müxalifət qüvvələri dünənki hadisələrdən sonra Sánchez hökumətini sərt şəkildə tənqid edib.

İfrat sağçı Vox partiyasının lideri Santiago Abascal hadisələri “işğal” adlandıraraq Sánchez hökumətini miqrantları ölkəyə qəsdən dəvət etməkdə ittiham edib.

Abascal heç bir sübut təqdim etmədən sərhədi keçən şəxslərin arasında cinayətkarların və təcavüzkarların olduğunu, həmçinin onların potensial solçu seçicilər hesab edilə biləcəyini iddia edib.

Mərkəz-sağ Xalq Partiyasının (PP) lideri Alberto Núñez Feijóo da Baş nazir Sánchez-i tənqid edən siyasətçilər sırasında yer alıb.

İspaniya hökuməti isə qeyri-qanuni keçidlərin bu miqyasda artmasının hökumətin miqrasiya siyasətinin tərkib hissəsi olmadığını açıq şəkildə bildirib.

Hadisələr Avropanın digər ölkələrindəki miqrasiya əleyhinə siyasi qüvvələrin də reaksiyasına səbəb olub. Almaniya üçün Alternativ (AfD) partiyasının həmsədri Alice Weidel və Avropa Parlamentinin ən böyük siyasi qrupu olan Avropa Xalq Partiyasının (EPP) sədri Manfred Weber İspaniyadakı vəziyyəti tənqid ediblər.

Weber bildirib ki, bu vəziyyət miqrasiya və geri qaytarma qaydalarının təxirə salınmadan tətbiq edilməsinin və Frontex-in gücləndirilməsinin zəruriliyini göstərir.

Daxili işlər üzrə Avropa komissarı, EPP üzvü Magnus Brunner isə Avropa Komissiyasının Seuta da daxil olmaqla sərhədlərinin bütövlüyünün qorunması məsələsində İspaniyanı dəstəklədiyini bildirib. O, İspaniyanın daxili işlər naziri Fernando Grande-Marlaska ilə təmasda olduğunu qeyd edib.

Avropa Komissiyası qeyri-qanuni miqrasiya axınının qarşısının alınması və Seutaya qanunsuz yollarla daxil olan şəxslərin mövcud qaydalara uyğun şəkildə sürətli geri qaytarılmasının təmin edilməsi məqsədilə Mərakeşlə İspaniya arasında qurulan sıx əməkdaşlığı alqışladığını açıqlayıb.

Komissiyanın sözçüsü Mərakeşin Avropa İttifaqı üçün əsas və etibarlı tərəfdaş olduğunu, son illərdə miqrasiya, sərhəd idarəçiliyi və insan alveri ilə mübarizə sahələrində əməkdaşlığın daha da gücləndirildiyini bildirib.

Madrid Rabatla münasibətləri qorumağa çalışır

Xarici siyasət baxımından İspaniya miqrant axınının qarşısının alınması istiqamətində əməkdaşlığı davam etdirmək üçün Mərakeşlə yaxşı münasibətləri qorumağa xüsusi əhəmiyyət verir.

2021-ci ildə baş verən kütləvi keçid cəhdindən sonra İspaniya rəsmiləri Mərakeşin miqrantlardan bir növ “valyuta” kimi istifadə etdiyini, sərhəddəki hərəkətliliyə nəzarət imkanından Madridə qarşı maliyyə və siyasi güzəştlər əldə etmək üçün yararlandığını bildirmişdilər.

Həmin vaxt miqrantların Seutaya kütləvi axınından bir neçə saat sonra İspaniya Mərakeşə sərhəd nəzarətinin gücləndirilməsi məqsədilə 30 milyon avro – təxminən 37 milyon dollar məbləğində yardım ayrılmasını təsdiqləmişdi.

Dünən axşam saatlarına olan məlumata görə, Seutada son kütləvi miqrant axınına nəyin səbəb olduğu hələlik dəqiq müəyyən edilməyib.

İtaliya İspaniyanın Şengen zonasından çıxarılmasını tələb edib

İspaniyada yaşanan miqrasiya böhranına ən sərt reaksiyalardan biri İtaliyadan gəlib. İtaliyanın yüksək vəzifəli siyasətçiləri gərginliyin artmasından sonra İspaniyanın Şengen zonasından çıxarılmasını tələb ediblər.

İtaliyanın Baş naziri Giorgia Meloni X platformasında yazıb ki, Seutadan yayılan görüntülər “şokedicidir” və nəzarətsiz qanunsuz miqrasiyanın Avropanın sərhədlərinin təhlükəsizliyi üçün real təhdid olduğunu bir daha göstərir.

Meloni İtaliyanın öz sərhədlərini qorumaq və vətəndaşlarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün “fövqəladə tədbirlər də daxil olmaqla” bütün zəruri addımları atmağa hazır olduğunu bildirib.

Meloni, Baş nazirin müavini Matteo Salvini və xarici işlər naziri Antonio Tajani ilə birlikdə Şengen Sazişinin dayandırılmasını və ya İspaniyanın sərbəst hərəkət zonasından çıxarılmasını tələb edib.

29 Avropa ölkəsini əhatə edən Şengen razılaşmasına əsasən, şəxslər bu ölkələr arasında sərbəst şəkildə hərəkət edə bilirlər. Bununla belə, bəzi üzv dövlətlər miqrasiya risklərini əsas gətirərək müəyyən sərhədlərdə nəzarəti yenidən tətbiq ediblər.

İtaliya da daha əvvəl qanunsuz miqrasiya, qaçaqmalçılıq və terrorçuluğun qarşısını almaq məqsədilə Sloveniya ilə sərhədində müvəqqəti nəzarət tədbirlərini bərpa etmişdi.

İtaliyanın xarici işlər naziri Antonio Tajani isə İspaniyanın Şengen zonasından çıxarılması çağırışı ilə kifayətlənməyərək Seutadakı hadisələrin məsuliyyətini Baş nazir Pedro Sánchez-in miqrasiya siyasəti ilə əlaqələndirib.

Tajani İspaniya hökumətinin yüz minlərlə sənədsiz miqranta hüquqi status vəd etməsini “dərin səhv” adlandırıb və bunun insan alveri ilə məşğul olanlara “təşviq” yaratdığını iddia edib.

Madrid-Roma arasında diplomatik gərginlik

Tajani-nin bu açıqlamaları İspaniyanın xarici işlər naziri Jose Manuel Albaresin sərt reaksiyasına səbəb olub.

Albares Tajani-nin açıqlamalarına görə İtaliyanın İspaniyadakı səfirini Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıb.

İspaniyanın xarici işlər naziri X platformasında Tajani-yə cavab olaraq bildirib:

“Bu mesaj partiya demoqogiyası deyil, Avropa həmrəyliyi gözlədiyimiz dost və tərəfdaş ölkənin xarici işlər nazirinə yaraşmır”

Beləliklə, Seutada baş verənlər təkcə İspaniyanın daxili siyasi gündəmini deyil, həm də Madridin Mərakeşlə münasibətlərini, İtaliya ilə diplomatik əlaqələrini və Avropa İttifaqında miqrasiya siyasəti ətrafında mübahisələri yenidən gündəmə gətirib.