Ruandanın Azərbaycandakı səfiri: Belçikanın müstəmləkəçilik siyasəti ölkənin siyasi və sosial institutlarına uzunmüddətli təsir göstərib
Bakıda keçirilən “Belçika müstəmləkəçiliyinin ədalətsizliyi və reparasiyalar uğrunda 101 illik mübarizə” mövzusunda beynəlxalq konfrans çərçivəsində Ruandanın Ankarada yerləşən Azərbaycandakı səfiri Kayomu Karol Çarlz Belçikanın müstəmləkəçilik idarəçiliyinin ölkənin siyasi və sosial institutlarına uzunmüddətli təsir göstərdiyini bildirib.
1news.az xəbər verir ki, onun sözlərinə görə, müstəmləkəçilik yalnız ərazi üzərində nəzarət yaratmayıb, həm də sonradan ölkənin siyasi kimliyinə, sosial təşkilatlanmasına və ayrı-ayrı qrupların kənarlaşdırılması modellərinə təsir göstərən inzibati strukturlar formalaşdırıb.
Diplomat əhalinin etnik təsnifatına xüsusi diqqət çəkib. O qeyd edib ki, müstəmləkəçilikdən əvvəl hutular, tutsilər və tvalar arasında fərqlər mövcud olsa da, bu kimliklər daha çevik xarakter daşıyıb və dövlət institutlarında bu qədər sərt şəkildə təsbit edilməyib.
Səfirin sözlərinə görə, Belçika administrasiyası sosial kateqoriyaları daimi inzibati kimliklərə çevirib. 1930-cu illərdə etnik mənsubiyyəti göstərən şəxsiyyət vəsiqələrinin tətbiqi etnik mənsubiyyətin institusionallaşmasına səbəb olub. Təhsil, dövlət vəzifələri və iqtisadi imkanlara çıxış getdikcə etnik təsnifatdan asılı vəziyyətə düşüb.
Diplomat həmçinin qeyd edib ki, müstəmləkəçilik dövrünün böyük hissəsində tutsilər təhsil və idarəçilik sahələrində üstün imkanlara malik olublar. Daha sonra müstəqillik hərəkatının güclənməsi ilə Belçika administrasiyası dəstəyini hutuların siyasi elitalarının tərəfinə yönəldib. Onun sözlərinə görə, bu ardıcıl qərarlar etnik mənsubiyyətin siyasi mübarizənin əsas alətlərindən birinə çevrilməsinə səbəb olub.
“Müstəmləkəçilik Ruandanın gələcəyini avtomatik olaraq müəyyən etmədi, lakin sonrakı siyasi proseslərin inkişaf etdiyi strukturları formalaşdırdı”, - deyə səfir bildirib.
Kayomu vurğulayıb ki, müstəmləkəçilik irsinin müzakirəsi yalnız günahkarların axtarışı ilə məhdudlaşmamalıdır. Onun fikrincə, tarixi məsuliyyətin qəbul edilməsi ədalətin bərpası və dövlətlər arasında daha bərabər münasibətlərin formalaşdırılması üçün əsas olmalıdır.
“Bərpaedici ədalət etirafdan başlayır”, - deyə diplomat qeyd edərək gələcəyin ədalət, bərabərlik, qarşılıqlı hörmət və ortaq məsuliyyət prinsipləri əsasında qurulmasının vacibliyini vurğulayıb.
