30 trilyon dollar: Bakı qlobal maliyyə olimpinin zirvəsini bir araya gətirdi
2026-cı ilin sentyabrı regional və dünya iqtisadiyyatının tarixinə qlobal maliyyə olimpinin Avrasiyanın iqtisadi xəritəsində yeni strateji cazibə nöqtəsini qəti şəkildə təsdiqlədiyi an kimi daxil olacaq.
Prezident İlham Əliyevin himayəsi ilə keçirilən İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu (AIIF 2026) Cənubi Qafqazın müasir tarixində analoqu olmayan miqyas və təmsilçilik səviyyəsi nümayiş etdirdi.
Bu hadisənin əsas göstəricisi təsirli, həqiqətən də misilsiz rəqəmdir: Bakıda toplaşan beynəlxalq institusional investorların, idarəetmə şirkətlərinin, suveren və investisiya fondlarının idarəetməsindəki aktivlərin ümumi həcmi (AUM) 30 trilyon ABŞ dolları kimi nəhəng həddə çatıb.
Faktiki olaraq bu günlərdə Azərbaycanın paytaxtında planetin ən iri iqtisadiyyatlarının illik ümumi daxili məhsulunu üstələyən və dünya maliyyə-investisiya resurslarının əhəmiyyətli hissəsini təşkil edən kapital cəmlənib.
Bir meydanda dünyanın 70 ölkəsindən 803 nüfuzlu nümayəndə də daxil olmaqla 3000-dən çox qeydiyyatdan keçmiş iştirakçı birləşib. Bakıya aparıcı transmilli korporasiyaların, qlobal maliyyə-investisiya konqlomeratlarının, beynəlxalq maliyyə institutlarının, eləcə də əsas analitik mərkəzlərin yüksək səviyyəli rəhbərləri gəlib. Forumun əsas sessiyaları və xüsusi "Azərbaycanda infrastruktur investisiyaları üzrə dialoq" tədbiri Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Fondu (ARDNF) və dünya investisiya nəhəngi BlackRock-un birgə təşkilati dəstəyi ilə keçirilib.
Bu miqyasda kapitalın Bakıda cəmlənməsi təsadüfi üst-üstə düşmə deyil. Bu, Azərbaycanın uzunmüddətli, ardıcıl və praqmatik iqtisadi siyasətinin sadəcə əlverişli investisiya iqlimi deyil, keyfiyyətcə yeni institusional mühit yaratmasının əyani və inandırıcı sübutudur. Bu mühitdə ən iri beynəlxalq oyunçular öz qoyuluşlarının etibarlılığına, yüksək proqnozlaşdırıla bilənliyinə, siyasi sabitliyə və uzunmüddətli gəlirliliyə möhkəm təminat görürlər.
Qlobal etimadın arxitekturası: maliyyə bazarının liderləri niyə Bakını seçirlər
30 trilyon dolarlıq tarixi rəqəmin arxasında Azərbaycanın geoiqtisadi və geosiyasi statusunun fundamental şəkildə yenidən dəyərləndirilməsi dayanır. II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumundakı çıxışında Prezident İlham Əliyev ölkəni ən iri dünya investorları üçün maqnitə çevirən başlıca üstünlükləri aydın şəkildə göstərdi.
Dövlət başçısı qeyd etdi ki, respublikada xarici kapitalın fəaliyyəti üçün müstəsna şərait formalaşıb.
"Bir çox aparıcı beynəlxalq şirkətlər Azərbaycanı iqtisadiyyatın müxtəlif sektorlarında etibarlı tərəfdaş hesab edirlər. Hazırda ölkəmizdə investisiyalar üçün çox əlverişli şərait yaranıb" - deyə Prezident əlavə edib.
Biznes strategiyalarının uzunmüddətli planlaşdırılması üçün fundamental şərtlərdən biri sabitlik və şəxsi təhlükəsizlikdir. Prezident investorların diqqətini xüsusilə ona yönəltdi ki, Azərbaycan dünyanın ən təhlükəsiz yerlərindən biridir və respublikada cinayətkarlıqla bağlı vəziyyət tam olaraq dövlətin nəzarətindədir.
Ticarətin adət edilmiş coğrafiyasının nəhəng yüklərlə üzləşdiyi bir şəraitdə Bakı investorlara aydın və dayanıqlı marşrut təklif edir. İlham Əliyev forum iştirakçılarının diqqətinə çatdırdı ki, bu gün bəzi ənənəvi təchizat zəncirləri risklərə məruz qalıb və bu, yerli və xarici investisiyalar üçün geniş imkanlar açır.
Dövlət başçısının çıxışında respublikanın Avrasiya məkanındakı coğrafi və iqtisadi rolunun yenidən dəyərləndirilməsi ilə bağlı tezis xüsusi yer tutdu. Azərbaycan bu gün ən mühüm bağlayıcı körpü qismində uğurla çıxış edir:
"Azərbaycan coğrafi baxımdan Cənubi Qafqazda yerləşir, lakin biz siyasi, iqtisadi və nəqliyyat baxımından Mərkəzi Asiya regionunun tamhüquqlu üzvünə çevrilmişik. Əlbəttə, inzibati sistem, nəqliyyatın rəqəmsallaşdırılması, investorlar üçün çox açıq, şəffaf və anlaşıqlı olan gömrük prosedurları, eləcə də normativ-hüquqi baza – bütün bunlar bizim potensialımızı gücləndirir. Hətta regionumuzda geosiyasi vəziyyət dəyişsə və beş il əvvəl mövcud olan vəziyyətə qayıtsa belə, biz yenə də təchizatçılar üçün çox cəlbedici ölkə olaraq qalacağıq".
Dövlət başçısı həmçinin ölkənin qlobal logistika yollarının qovşağındakı açar coğrafi mövqeyini vurğuladı:
"Azərbaycan vasitəsilə daşımalar həyata keçirən daşıyıcılar həm də bərədən, yəni Xəzər dənizindən keçiddən istifadə etməlidirlər. Əgər siz Şərq-Qərb və ya Şimal-Cənub istiqamətində hərəkət etmək istəyirsinizsə, Azərbaycanı seçməlisiniz. Bu, iki çox mühüm dəhlizdir. Azərbaycan hər ikisində fəal iştirak edən az sayda ölkələrdən biridir".
Suveren balansla, kritik xarici borcun olmaması və ARDNF simasında güclü maliyyə ehtiyatının mövcudluğu ilə möhkəmlənən siyasi və iqtisadi sabitlik institusional nəhənglər üçün əsas lövbər rolunu oynayır. Dünya turbulentliyi şəraitində investorlar Bakıda hər şeydən çox dəyərləndirdikləri şeyi – şəffaflığı, etibarlılığı və strateji baxışı əldə edirlər.
Alfa oyunçularla strateji ittifaq: dövlət başçısının görüşlərinin təfərrüatları
AIIF 2026-nın əhəmiyyəti təkcə plenar iclaslar və tematik panellər zamanı deyil, həm də Prezident İlham Əliyevin sentyabrın 25-də dünya maliyyə sənayesinin top-menecmenti ilə keçirdiyi son dərəcə zəngin, dərin və konkret görüşlər silsiləsində əyani şəkildə özünü göstərdi. Bu dialoqların hər biri ümumi strateji marağdan beynəlxalq miqyaslı konkret birgə layihələrin praktiki idarə olunmasına dinamik keçidi əks etdirir.
“BlackRock” və “Global Infrastructure Partners”: rəqəmsal dövr, infrastruktur və süni intellekt
Azərbaycanın investisiya xəritəsində xüsusi, fundamental yeri gücləri astronomik 15,3 trilyon ABŞ dollarını üstələyən dünyanın ən iri aktiv idarəçisi olan “BlackRock” şirkəti ilə tərəfdaşlıq tutur. “BlackRock”un strukturunda 2024-cü ildən “Global Infrastructure Partners”(GIP) şirkəti fəaliyyət göstərir – idarəetməsindəki aktivlərin həcmi 170 milyard dollar olan, kritik enerji, nəqliyyat, rəqəmsal infrastruktur, sistemli su təchizatı və tullantıların emalına investisiyalara fokuslanan ixtisaslaşmış nəhəng. Vurğulamaq vacibdir ki, GIP, “BlackRock”, “Microsoft” və MGX kimi nəhənglərlə yanaşı, Süni İntellekt İnfrastrukturu üzrə Qlobal Fondun əsas təsisçilərindən biri qismində çıxış edir.
Prezident İlham Əliyevin GIP-in təsisçisi, sədri və baş icraçı direktoru Adebayo Oqunlesi ilə görüşü zamanı tərəflər ilin əvvəlində Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində qoyulmuş strateji razılaşmaların praktiki icrasını ətraflı müzakirə etdilər. Ötən intensiv iş ayları əhəmiyyətli nəticələr gətirib: Azərbaycan Dövlət Neft Fondun (ARDNF), “BlackRock” və GIP arasında uzunmüddətli niyyət protokolunun imzalanması real birgə investisiya addımlarına çevrilib.
“Azərbaycan İnvestisiya Fondu” artıq GIP ilə birgə İtaliyanın aparıcı yüksəksürətli sərnişin qatarları operatoru Italo və Avropanın ən iri aviasiya qovşaqlarından biri olan London Qatvik hava limanı kimi genişmiqyaslı beynəlxalq aktivlərə uğurla investisiya yatırır. Bakıda keçirilən forum çərçivəsində ARDNF və “BlackRock” Azərbaycanın daxili rəqəmsal, telekommunikasiya və nəqliyyat-logistika infrastrukturunun inkişafına fokuslanan yeni tərəfdaşlıq perspektivlərini müəyyənləşdiriblər.
“Brookfield Asset Management”: yaşıl keçid üçün genişmiqyaslı kapital
Azərbaycan Prezidentinin “Brookfield Asset Management”-in baş icraçı direktoru Konnor Teskini qəbul etməsi qlobal kapitalın respublikaya sistemli diqqətinin daha bir ağırlıqlı təsdiqi oldu. İdarəetməsindəki aktivlərin həcmi 1 trilyon ABŞ dollarından çox olan və “Brookfield” idarəetmə şirkəti real aktivlər sahəsində tanınmış dünya lideridir. Onun infrastruktur portfelinə daxildir:
* 308 mindən çox telekommunikasiya rabitəsi obyekti və baza stansiyası;
* 77 min kilometrdən çox yüksəksürətli optik lif şəbəkəsi;
* Dünya üzrə 150 müasir data-mərkəz;
* Demək olar ki, 36,3 min kilometr dəmir yolu magistralı və 3,2 min kilometr ödənişli avtomobil yolu;
* Bütün qitələrdə 10 milyondan çox istehlakçını həyati vacib xidmətlərlə təmin edən kommunal infrastruktur müəssisələri.
ARDNF ilə “Brookfield Asset Management” arasında Davos niyyət protokolunda təsbit olunmuş razılaşmaları inkişaf etdirərək tərəflər diqqətlərini enerji keçidi, bərpaolunan enerji (günəş və külək generasiyası), sənaye enerji saxlama sistemləri və rəqəmsal infrastruktur layihələrinə yönəldiblər. "Yaşıl" enerjinin regional hubu və Avropaya təmiz elektrik enerjisi ixracatçısı qismində mövqelərini planlı şəkildə möhkəmləndirən Azərbaycan üçün“ Brookfield” ilə tərəfdaşlıq ən qabaqcıl texnologiyalara və çevik, miqyaslana bilən kapitala birbaşa çıxış pəncərəsi açır.
“Neuberger Berman”: zamanla sınaqdan çıxmış institusional sinerji
Forum proqramının az əhəmiyyətli olmayan mərhələlərindən biri də dövlət başçısının “Neuberger Berman”-ın sədri və baş icraçı direktoru Corc Uoker ilə dialoqu oldu. 1939-cu ildə Nyu-Yorkda təsis edilmiş, idarəetməsindəki aktivləri 613 milyard dollar olan bu müstəqil investisiya qurumu investisiya öhdəliklərinin həcmi 170 milyard dolları aşan, idarə olunan fondların portfellərində planetin 10 400-dən çox şirkətində paylara malik olduğu ən güclü qlobal özəl bazar platformasına sahibdir.
Azərbaycan Dövlət Neft Fondu ilə “Neuberger Berman” arasında institusional əməkdaşlıq hələ 2016-cı ildən uğurla inkişaf edir. Bakıdakı görüş zamanı rəhbərlər özəl kapital (Private Equity) və özəl kreditləşmə sahələrində onillik qarşılıqlı fəaliyyətin təsirli nəticələrini müzakirə ediblər, həmçinin beynəlxalq və regional layihələrdə birgə iştirakın yeni nöqtələrini müəyyənləşdiriblər. İlham Əliyev xüsusi olaraq vurğulayıb ki, Azərbaycan Hökuməti ilə ABŞ Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının qəbul edilməsi möhkəm siyasi və hüquqi bünövrə qoyaraq Amerika investisiyalarının Azərbaycan iqtisadiyyatına təşviqində keyfiyyətcə yeni səhifə açıb.
İnvestisiyaların əsas prioritetləri: "yaşıl" enerjidən yüksək texnoloji infrastruktura qədər
Forumdakı proqram xarakterli çıxışında Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın iqtisadi inkişafın vektorunu məhz hara yönəltdiyini və beynəlxalq kapitalla ən böyük sinerjini harada gözlədiyini əyani şəkildə nümayiş etdirdi.
İlk növbədə, bu, bərpaolunan enerji mənbələridir. Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycanın bu sahədə nəhəng potensialı və güclü günəş və külək elektrik stansiyalarının yaradılması üçün əla imkanları var:
"Məqsədimiz təbii qaz istehlakını maksimum azaltmaq və bu ehtiyatları ixraca yönəltməkdir. Qarşıdakı beş ildə bərpaolunan enerji Azərbaycanda hər yerdə olacaq".
Bununla yanaşı, Prezident qeyd etdi ki, artan enerji gücləri iki istiqamətdə – ixrac və daxili yüksək texnoloji istiqamətdə işləyəcək:
"Əlavə enerji güclərinə malik olaraq biz iki istiqaməti nəzərdən keçiririk. Birincisi, onlardan ölkə daxilində maksimum necə istifadə edə bilərik – süni intellektin inkişafı və data-mərkəzlərin yaradılması üçün. İkincisi, onları necə ixrac edə bilərik".
Dövlət başçısı ölkənin beynəlxalq arenadakı iddialı vəzifəsini xüsusi vurğuladı: "Biz elektrik enerjisinin çox etibarlı təchizatçısı olmaq istəyirik". Azərbaycanın artıq neft, təbii qaz, neft məhsulları, neft-kimya məhsulları və gübrə ixrac etdiyini, regionda belə az sayda ölkələrdən biri olduğunu xatırladan İlham Əliyev bildirdi: "Biz elektrik enerjisinin, xüsusilə Avropa bazarına iri ixracatçısı olmaq istəyirik".
İkinci ən mühüm vektor kimi Prezident yeni nəsil transmilli infrastrukturu adlandırdı. İlham Əliyev aydın şəkildə qeyd etdi ki, fiziki tikinti dərin texnoloji transformasiya ilə tamamlanmalıdır:
"Hesab edirəm ki, investisiyalar üçün cəlbedici istiqamətlərdən biri transmilli maraqlara cavab verən infrastruktur ola bilər. Hər şeydən əvvəl, nəqliyyat, logistika, fiziki infrastruktur və proqram təminatı üçün infrastruktur. Bəli, biz çoxlu körpü, liman və gəmi tikə bilərik. Lakin rəqəmsallaşma və gömrük administrasiyası sahəsində müasir tendensiyalarla ayaqlaşmasaq, həmçinin yüklərin rəsmiləşdirilməsi prosedurunu sadələşdirməsək, uduzarıq. Daha bir məsələ elektrik ötürücü xətlərə aiddir və burada nəhəng potensial var".
Üçüncü mühüm stimul mədənçıxarma sənayesi və yerin təkidir. Dövlət başçısı xatırladıb ki, sözün əsl mənasında bu günlərdə genişmiqyaslı tədbirlər kompleksini nəzərdə tutan Mədənçıxarma Sənayesi üzrə Dövlət Proqramı qəbul edilib.
İnstitusional kapitalın geniş coğrafiyası: Sinqapurdan Ankaraya qədər
İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun miqyası yalnız Amerika və Avropa maliyyə nəhəngləri ilə məhdudlaşmır. Bakıdakı müzakirələrdə və investisiya panellərində aparıcı Asiya və Yaxın Şərq institutlarının rəhbərləri və idarəedici direktorları iştirak ediblər. Onların sırasında Asiyada dövlət aktivlərinin səmərəli idarə olunmasının etalonu sayılan Sinqapurun suveren fondu “Temasek”, “Türkiyə Varlıq Fondu” (TVF), eləcə də “Franklin Templeton”, PGIM, KKR, Ares kimi ən iri beynəlxalq strukturlar və digərləri var.
İştirakçıların bu qədər geniş coğrafi diversifikasiyası göstərir ki, Bakı Qərb, Asiya və Yaxın Şərq kapitalının maraqlarının kəsişdiyi unikal neytral meydana çevrilir. Dünya bazarlarının fraqmentasiya yaşadığı bir şəraitdə Azərbaycan enerji, logistika və yüksək texnologiyalar sahəsində qlobal layihələrin həyata keçirilməsi üçün suveren fondların və özəl investisiya korporasiyalarının imkanlarını birləşdirməyə qadir olan etibarlı inteqrator rolunda çıxış edir.
İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu aydın şəkildə nümayiş etdirdi ki, İlham Əliyevin uzaqgörən, ardıcıl siyasəti respublikanı beynəlxalq maliyyə və işgüzar elitasının mütləq cazibə mərkəzinə çevirib. Bu gün Azərbaycan sadəcə kapital cəlb etmir – o, oyun qaydalarının formalaşmasında fəal iştirak edir, investisiya əməkdaşlığının ən yüksək standartlarını müəyyənləşdirir və Cənubi Qafqazın, eləcə də bütün Avrasiya qitəsinin iqtisadi mənzərəsinin altına onilliklər üçün möhkəm bünövrə qoyur.
