tpe-nin icraçı direktoru Rüstəm İsmayılov BMT-nin iqlim konfransında məruzə ilə çıxış edib - FOTO
tpe mühəndislik şirkətinin icraçı direktoru, Caspian Business Hub-ın prezidenti Rüstəm İsmayılov Antalyada keçirilən COP31 iqlim konfransında “Ekoloji tələblər regional biznes üçün çağırış və imkan kimi” mövzusunda məruzə ilə çıxış edib.
Çıxışı zamanı Rüstəm İsmayılov kiçik və orta müəssisələr üçün vahid ekoloji müşayiət operatorunun yaradılması təşəbbüsünü səsləndirib, həmçinin panel müzakirəsinin iştirakçılarının diqqətini yaşıl iqtisadiyyata keçid zamanı milli biznesin rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsi və iqtisadi imkanlarının qorunması məsələsinə yönəldib.
Bu məsələ hazırda Azərbaycan üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, çünki ölkə sənaye və infrastruktur inkişafının mühüm mərhələsindədir.
“2028-ci il mühəndislik, tikinti və servis xidmətlərinə tələbatın pik həddə çatacağı dövrlərdən biri ola bilər. Buna görə də məhz bu gün layihələrin gələcək onilliklər ərzində ekoloji və iqtisadi nəticələrini müəyyən edəcək həllər formalaşdırılmalıdır”, – deyə Rüstəm İsmayılov qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, digər mühüm məsələ infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsinin ilkin mərhələsində ekoloji həllərin tətbiqidir. Ekspert qiymətləndirmələrinə əsasən, mövcud aşağı karbonlu texnologiyaların layihələndirmə və tikinti mərhələsində tətbiqi əlavə xərcləri minimum səviyyədə saxlamaqla layihənin həyat dövrü ərzində emissiyaları 48%-dək azaltmağa imkan verir. Həyat dövrünün bütün mərhələlərində emissiyaların kompleks idarə olunması isə onların 30-40% azaldılmasını təmin edə bilər.
“Mühəndislik şirkəti nöqteyi-nəzərindən praktiki işin bir neçə istiqamətini görürük. İlk növbədə, aşağı karbonlu tikinti materiallarından istifadə və onların sərfiyyatının optimallaşdırılmasıdır. İkinci istiqamət tikinti meydançalarının ekoloji səmərəliliyinin artırılmasıdır (texnikanın elektrikləşdirilməsi, dizel generatorlarından istifadənin azaldılması, alternativ enerji mənbələrinin tətbiqi və s.). Üçüncü istiqamət tullantıların həcmini, nəqliyyat əməliyyatlarını və işlərin yerinə yetirilməsi müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa imkan verən modul tikintinin inkişafıdır. Nəhayət, resurs sərfiyyatına və karbon izinə nəzarəti təmin edən BIM-modelləşdirmə və monitorinq sistemləri kimi rəqəmsal texnologiyalardır”, – deyə tpe şirkətinin rəhbəri bildirib.
Bütün bu həllər yalnız layihənin bütün iştirakçıları tərəfindən ardıcıl şəkildə icra edildiyi halda artıq bu gün real ekoloji və iqtisadi effekt verə bilər. “Hər bir iri sənaye obyektinin arxasında onlarla podratçı – tikinti, quraşdırma, nəqliyyat, mühəndislik və servis şirkətləri dayanır. Qiymətləndirməmizə görə, iri infrastruktur layihələrində işlərin, malların və xidmətlərin 40%-dək hissəsi yerli kiçik və orta müəssisələr tərəfindən təmin olunur”, –R.İsmayılov bildirib. O qeyd edib ki, ESG tələblərinə uyğunluğun olmaması zəruri peşəkar səriştələrə malik olsalar belə, milli podratçıların iri müqavilələrə çıxışını məhdudlaşdıra bilər.
“Bizim vəzifəmiz standartları zəiflətmək deyil, onlara riayət olunmasını iqtisadi baxımdan əlçatan etməkdir”, – deyə tpe şirkətinin icraçı direktoru vurğulayıb.
Problemin həlli kimi Rüstəm İsmayılov müstəqil kiçik və orta şirkətlər qrupu üçün vahid ekoloji müşayiət operatorunun yaradılmasını təklif edib. Bu model ekoloji tələblərin yerinə yetirilməsi üçün zəruri olan ekspert, texnoloji və təşkilati resursların birləşdirilməsini nəzərdə tutur.
Operator iştirakçılara ümumi infrastruktur təqdim edə bilər: vahid ekoloji müşayiət metodologiyalarını hazırlamaq, ixtisaslaşmış ekspertiza və təlimlər keçirmək, rəqəmsal monitorinq alətlərini tətbiq etmək, ESG hesabatlarının hazırlanmasına, auditə və aşağı karbonlu texnologiyaların tətbiqinə kömək göstərmək. Bütün bunlar xərcləri iştirakçılar arasında bölüşdürməyə və ayrı-ayrı müəssisələrin maliyyə yükünü azaltmağa imkan verir.
Bu təşəbbüs bazarın bütün iştirakçıları üçün üstünlüklər yaradır: yerli podratçılar iri sifarişçilərin tələblərinə uyğunlaşmaq imkanı əldə edir, investorlar daha şəffaf və idarəolunan təchizat zəncirinə sahib olur, dövlət isə iqlim məqsədlərinə nail olmaq və milli sahibkarlığı dəstəkləmək üçün əlavə alət əldə edir.
Təşəbbüsün həyata keçirilməsində mühüm mərhələ Caspian Business Hub-ın 2027-ci ildə başlamağı planlaşdırdığı pilot layihə olacaq.
“Layihənin kiçik və orta biznes sahəsində fəaliyyət göstərən şirkətlər qrupu ilə birgə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Onun nəticələri təklif olunan modelin ekoloji və iqtisadi səmərəliliyini müstəqil şəkildə qiymətləndirməyə imkan verəcək. Modelin effektivliyi təsdiqlənərsə, 2028-ci ildə bu yanaşmanın əvvəlcə Azərbaycanda, daha sonra isə Xəzər regionunun digər ölkələrində genişləndirilməsi planlaşdırılır”, – deyə Rüstəm İsmayılov qeyd edib.
Çıxışının sonunda Rüstəm İsmayılov Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin və SOCAR şirkətinin nümayəndələrini təşəbbüsə qoşulmağa və milli kiçik və orta müəssisələrin ekoloji müşayiət sisteminin inkişafı üzrə işçi qrup yaratmağa dəvət edib.
“Yaşıl sənayeləşmənin uğuru yalnız tətbiq edilən texnologiyaların sayı və azaldılmış emissiyaların həcmi ilə müəyyən olunmur. O, həmçinin neçə milli şirkətin yeni iqtisadiyyatın bir hissəsinə çevrilmək imkanı əldə etməsi ilə müəyyən olunur. Məqsədimiz ekoloji tələblərin effektiv şəkildə yerinə yetirilməsi sayəsində rəqabət qabiliyyətini artırmaqdır”, – deyə Rüstəm İsmayılov yekunlaşdırıb.
