ABŞ-də Konqresə nəzarətin demokratlara keçməsi Azərbaycanla münasibətlərə necə təsir edəcək? – AÇIQLAMA
ABŞ-də aralıq seçkilərin ilkin nəticələrinə əsasən, Demokratlar Partiyası Konqresin həm Senatında, həm də Nümayəndələr Palatasında üstünlük əldə edib.
1news.az xəbər verir ki, “The New York Times” qəzetinin proqnozuna görə, demokratlar Senatda 55 yer, respublikaçılar isə 45 yer qazanacaqlar. Senatda çoxluq əldə etmək üçün ən azı 51 mandat tələb olunur.
NBC telekanalı isə Nümayəndələr Palatasında respublikaçılarla bağlı proqnozunu aşağı salaraq, onlara 177 yer ayırıb. Demokratların isə aşağı palatada 258 mandat əldə edəcəyi gözlənilir.
Qubernator seçkilərində respublikaçılar 19, demokratlar isə 25 post qazanırlar.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp da seçkilərin bu ilkin nəticələrini etiraf edib.
Bu nəticələr Kapitoli təpəsindəki siyasi qüvvələr nisbətini köklü şəkildə dəyişə, eyni zamanda Vaşinqtonun xarici siyasət gündəliyinə ciddi təsir göstərə bilər.
Konqres üzərində nəzarətin Demokratlar Partiyasına keçməsi ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin yenidən formalaşmasına, Ermənistanla sülh prosesi və TRIPP də daxil olmaqla, regionun əsas layihələri ilə bağlı məsələlərdə ermənipərəst lobbinin fəallaşmasına səbəb ola bilər.
ABŞ-də qanunverici hakimiyyətdə baş verən dəyişikliklərin Ağ Evin fəaliyyətinə, qlobal təhlükəsizliyə və Cənubi Qafqazdakı vəziyyətə necə təsir edəcəyini 1news.az-a Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili və Multikulturalizm Mərkəzinin sədr müavini Fərhad Məmmədov şərh edib.
O bildirib ki, ABŞ-də siyasi vəziyyət əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcək:
“İlk növbədə, demokratlar həm Trampın özünə, həm də onun administrasiyasının əsas fiqurlarına – FTB direktorundan tutmuş müharibə nazirinə, dövlət katibinə və digər yüksəkvəzifəli şəxslərə qədər hər kəsə qarşı qisas almağa başlayacaqlar. Bunun üçün Konqres və Senatın komitələrini işə salacaq, administrasiya nümayəndələrini dinləmələrə çağıracaq, araşdırmalara başlayacaqlar. Nəticədə prezident administrasiyasının fəaliyyətini faktiki olaraq iflic etməyə çalışacaqlar. Qarşıdakı iki ildə ABŞ-də kəskin daxili siyasi mübarizənin və xaosun şahidi olacağıq.
Ən maraqlı məqamlardan biri ABŞ-nin Rusiya-Ukrayna müharibəsi kontekstində fəaliyyətinin necə dəyişəcəyi və transformasiya olunacağıdır. Söhbət xarici siyasətdən getsə də, bu sahədə ABŞ prezidentinin geniş fəaliyyət imkanları var. Bununla belə, demokratlar Konqres və Senat vasitəsilə Amerikanın bu böhranla bağlı mövqeyinə ciddi düzəlişlər edə bilərlər.
İran məsələsi isə daha aktual və maraqlı olaraq qalır. Hərbi səlahiyyətlər haqqında qətnaməyə əsasən, Tramp administrasiyası Konqresin əvvəlcədən razılığı və icazəsi olmadan 60 gün ərzində məhdud hərbi əməliyyatlar aparmaq hüququna malikdir.
Lakin İran tərəfi məhz bu amili nəzərə alaraq uzunmüddətli oyun strategiyasına üstünlük verir. Müvafiq olaraq, İrana mümkün zərbələr, eləcə də İran böhranının nizamlanması prosesində ABŞ-nin danışıqlar mövqeyi əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyə bilər.
Regionumuza gəldikdə isə TRIPP layihəsi üçün artıq maliyyə vəsaiti ayrılıb. Yəni əsas işlər görülüb, başlıca siyasi qərarlar qəbul edilib. Qarşıdakı altı ay ərzində həmin qərarların praktiki icrası, şirkətin formalaşdırılması prosesinin başa çatdırılması və tikintiyə başlanılması nəzərdə tutulur. TRIPP-in həyata keçirilmə sürətində hər hansı dəyişiklik olmayacaq.
Lakin Konqres və Senatda erməni lobbisinin mövqelərinin güclənməsi ABŞ-Azərbaycan münasibətlərində yeni gərginliklərin yaranmasına səbəb ola bilər. Bu isə Azərbaycan istiqamətində əldə olunmuş razılaşmaların icra tempinə mənfi təsir göstərəcək.
Erməni diasporu ABŞ-nin Azərbaycanla bağlı istənilən fəaliyyətinə öz şərtlərini irəli sürməyə çalışır. Bu şərtləri erməni əsilli məhkum olunmuş şəxslərin azad edilməsi, sərhədlərin delimitasiyası və mədəni irsin qorunması ilə bağlı tələblərlə əlaqələndirirlər. Bu amil həm məzmun baxımından, həm də informasiya müstəvisində müəyyən problemlər yaradacaq.
Ümumilikdə, beynəlxalq münasibətlərdə gözlənilməzlik və qeyri-müəyyənlik daha da artacaq. Qarşıdakı iki ildə, xüsusilə də Konqres və Senatın yeni tərkibinin fəaliyyətə başlamasına qədər qalan bir ay yarım ərzində Prezident Tramp mövcud vaxtdan maksimum istifadə edərək konkret praktiki addımlar atmağa çalışacaq”.
