Azərbaycan mediasının rəqəmsal gələcəyi: Süni intellekt yeni imkanlar və çağırışlar yaradır - ŞƏRH
"Rəqəmsallaşma və süni intellekt media sahəsində yeni inkişaf mərhələsi formalaşdırmaqla yanaşı, jurnalistikanın fəaliyyət prinsiplərini də əsaslı şəkildə dəyişir".
Bunu 1news.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Şahin Seyidzadə deyib.
"XXI əsr bəşəriyyət tarixində informasiya texnologiyalarının ən sürətlə inkişaf etdiyi dövr kimi xarakterizə olunur. Rəqəmsallaşma, süni intellekt, böyük verilənlər, bulud texnologiyaları və sosial media platformaları informasiya istehsalı və istehlakı prosesini kökündən dəyişdirib. Əgər bir neçə onillik əvvəl qəzet, radio və televiziya əsas informasiya mənbəyi hesab olunurdusa, bu gün mobil telefonlar, rəqəmsal platformalar və süni intellekt dəstəyi ilə çalışan sistemlər dünyanın informasiya gündəmini müəyyənləşdirir. Bu yeni reallıq media sahəsində də fundamental dəyişikliklər yaradıb. Müasir jurnalist artıq yalnız xəbəri yazan şəxs deyil, eyni zamanda analitik, rəqəmsal kontent istehsalçısı, videoqraf, sosial media meneceri və texnologiyalardan istifadə edən kommunikasiya mütəxəssisidir. Bu baxımdan Azərbaycan mediasının da yeni texnoloji çağırışlara uyğun inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən media islahatları məhz rəqəmsal transformasiya, innovativ texnologiyaların tətbiqi və milli informasiya təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi məqsədinə xidmət edir. Bu siyasət Azərbaycanın qlobal informasiya məkanında rəqabət qabiliyyətini artırmaqla yanaşı, milli medianın gələcək inkişaf modelini də müəyyənləşdirir".
Deputat bildirib ki, son illər dünyada informasiya istehsalı və istehlakı prosesində baş verən dəyişikliklər medianın fəaliyyət prinsiplərinə də birbaşa təsir göstərib.
"Son illərdə dünyada internet istifadəçilərinin sayı milyardlarla ölçülür. Xəbərlər saniyələr ərzində qlobal auditoriyaya çatır, sosial media platformaları isə informasiya mübadiləsinin əsas məkanına çevrilib. Bu dəyişikliklər ənənəvi medianın fəaliyyət prinsiplərini yenidən formalaşdırıb. Azərbaycan da rəqəmsal transformasiya prosesinə fəal şəkildə qoşulub. İnternet mediasının inkişafı, xəbər portallarının sayının artması, multimedia layihələrinin genişlənməsi və mobil jurnalistikanın tətbiqi milli medianın inkişafına yeni impuls verib. Bu gün ölkəmizdə fəaliyyət göstərən media qurumlarının böyük əksəriyyəti çap versiyası ilə yanaşı, rəqəmsal platformalarda da operativ fəaliyyət göstərir. Oxucular artıq xəbərləri mobil telefonlar, planşetlər və sosial media üzərindən əldə edir. Bu isə media qurumlarından daha operativ, çevik və texnoloji baxımdan müasir yanaşma tələb edir".
Şahin Seyidzadə qeyd edib ki, internet jurnalistikasının inkişafı Azərbaycan mediasının həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq informasiya məkanında mövqeyini daha da gücləndirib.
"İnternet jurnalistikası müasir medianın ən dinamik istiqamətlərindən biridir. Ənənəvi qəzet və televiziya ilə müqayisədə onlayn media operativlik, interaktivlik və əlçatanlıq baxımından üstün imkanlara malikdir. Azərbaycanda internet qəzetçiliyinin inkişafı son illərdə xüsusilə sürətlənib. Xəbər saytları, multimedia platformaları, podkastlar və video reportajlar informasiya istehsalının əsas vasitələrindən birinə çevrilib. Bu inkişaf nəticəsində Azərbaycan mediası yalnız ölkə daxilində deyil, dünyanın müxtəlif regionlarında yaşayan soydaşlarımız və beynəlxalq auditoriya üçün də əlçatan olub. Müxtəlif dillərdə yayımlanan xəbər resursları ölkəmizin mövqeyinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasına mühüm töhfə verir".
Millət vəkilinin sözlərinə görə, son illərin ən mühüm texnoloji yeniliklərindən biri süni intellektin media sektorunda geniş tətbiq olunmasıdır.
"Bu gün dünyanın aparıcı media qurumları süni intellektdən xəbərlərin avtomatik hazırlanması, məlumat bazalarının təhlili, vizual materialların yaradılması, foto və video montajı, auditoriyanın davranış analizinin aparılması, fərdiləşdirilmiş xəbər lentlərinin hazırlanması, avtomatik tərcümə sistemləri və arxiv məlumatlarının emalı kimi istifadə edirlər. Bu texnologiyalar jurnalistlərin işini sürətləndirməklə yanaşı, daha keyfiyyətli analitik materialların hazırlanmasına da imkan yaradır. Azərbaycan mediası da süni intellekt əsaslı həllərin tətbiqinə mərhələli şəkildə keçid edir. Texnologiyanın inkişafı yeni imkanlarla yanaşı, ciddi təhlükələr də yaradır. Ən böyük problemlərdən biri deepfake texnologiyalarının yayılmasıdır. Süni intellekt vasitəsilə hazırlanan saxta video və səslər ictimai rəyi manipulyasiya etmək üçün istifadə oluna bilər".
Deputat bildirib ki, rəqəmsal transformasiya media qanunvericiliyinin də müasir dövrün tələblərinə uyğun yenilənməsini zəruri edib.
""Media haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanunu məhz bu məqsədlə qəbul edilib. Qanun yalnız çap mediasını deyil, həm də internet media subyektlərini, onlayn informasiya resurslarını və rəqəmsal jurnalistikanı da əhatə edir. Bu hüquqi baza müasir informasiya mühitinin tələblərinə uyğun fəaliyyət göstərən media sisteminin formalaşdırılmasına xidmət edir. 2026-cı ildə qəbul edilmiş qanun dəyişiklikləri ilə Medianın İnkişafı Agentliyi və Audiovizual Şuranın bazasında Media və Yayım Şurasının yaradılması nəzərdə tutulur. Yeni qurumun əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri də media sahəsində innovasiyaların tətbiqinin təşviq edilməsidir. Şuranın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri rəqəmsal texnologiyaların inkişafını dəstəkləmək, süni intellektin tətbiqi üzrə təşəbbüsləri stimullaşdırmaq və milli informasiya təhlükəsizliyini gücləndirmək olacaq. Bu yanaşma media sahəsində müasir texnologiyaların təhlükəsiz və səmərəli tətbiqinə əlavə imkanlar yaradacaq".
Şahin Seyidzadə vurğulayıb ki, Azərbaycan qlobal media gündəminin formalaşdırılmasına töhfə verən ölkələr sırasında yer alır.
"Son illərdə keçirilən Şuşa Qlobal Media Forumları süni intellekt və rəqəmsal transformasiya məsələlərinin müzakirə olunduğu mühüm beynəlxalq platformaya çevrilib. 2025-ci ildə keçirilən forum "Rəqəmsal keçidlər: Süni intellekt dövründə informasiya və media dayanıqlılığının gücləndirilməsi" mövzusuna həsr edilmişdi. 2026-cı ildə keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumunda isə süni intellekt dövründə media etikası, təhlükəsiz informasiya mühiti, beynəlxalq əməkdaşlıq və rəqəmsal platformalarda etimadın bərpası əsas müzakirə mövzularından biri oldu. Bu forumlar göstərir ki, Azərbaycan yalnız texnologiyaları izləyən deyil, həm də qlobal media gündəminin formalaşmasına töhfə verən ölkələr sırasındadır. Rəqəmsallaşma və süni intellekt dövrü media sahəsində yeni imkanlar və yeni məsuliyyətlər formalaşdırıb. İnformasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı ənənəvi jurnalistikanı müasir rəqəmsal media modelinə transformasiya edib, informasiya istehsalı və yayımında tamamilə yeni yanaşmalar meydana çıxarıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən media siyasəti bu qlobal dəyişikliklərə uyğun olaraq milli medianın rəqəmsal transformasiyasını, innovativ texnologiyaların tətbiqini, informasiya təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsini və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsini əsas prioritetlər kimi müəyyən edib. Gələcəkdə süni intellekt, rəqəmsal platformalar və yeni kommunikasiya texnologiyaları daha geniş tətbiq olunsa da, jurnalistikanın əsas missiyası dəyişməyəcək: cəmiyyəti doğru, obyektiv və operativ informasiya ilə təmin etmək, milli maraqları qorumaq və həqiqətin müdafiəsinə xidmət etmək. Məhz bu prinsiplər əsasında inkişaf edən Azərbaycan mediası rəqəmsal dövrün çağırışlarına uğurla cavab verərək qlobal informasiya məkanında mövqeyini daha da gücləndirəcək".
